η αποδοκιμασία του ΣυΡιζΑ

Τα αποτελέσματα των πρόσφατων αυτοδιοικητικών εκλογών και ευρωεκλογών έδειξαν ξεκάθαρα ότι οι Έλληνες αποδοκίμασαν τον ΣυΡιζΑ και τον Αλέξη Τσίπρα. Στα τέσσερα χρόνια της διακυβέρνησης του, ο Αλέξης δεν κατάφερε να επαληθεύσει τις προσδοκίες των Ελλήνων, αλλά αντίθετα επιβεβαίωσε αυτούς που ισχυρίζονταν ότι δεν διαφέρει από τους προκάτοχους του. 

Τον Ιανουάριο του 2015, η ελπίδα νίκησε τον φόβο και ο ελληνικός λαός ανέδειξε για πρώτη φορά στην εξουσία ένα κόμμα της αριστεράς, προσδοκώντας δικαιότερη και αποτελεσματικότερη διακυβέρνηση. Όμως, η νέα κυβέρνηση, αντί να αναλάβει άμεσα δράση, προωθώντας μεταρρυθμίσεις (δικαιοσύνη, δημόσια διοίκηση, φοροδιαφυγή κλπ) που θα ενίσχυαν το αίσθημα δικαίου των πολιτών, επικεντρώθηκε σε επικοινωνιακές αντιπαραθέσεις με την Τρόικα και τους δανειστές για την ανατροπή του μνημονίου. Με την πολιτική αυτή, έχασε την ευκαιρία να αναπτερώσει το ηθικό των Ελλήνων, καθώς οι περισσότεροι Έλληνες αντιλαμβάνονται ότι τα προβλήματα της χώρας είναι διαρθρωτικά και δεν επιλύονται μόνο με δημοσιονομικές προσαρμογές.

Έτσι, μετά από μία αποτυχημένη διαπραγμάτευση, οδηγηθήκαμε τον Ιούνιο του 2015 στο δημοψήφισμα, όπου το "όχι", στο οποίο  οδήγησε η νέα κυβέρνηση τους ψηφοφόρους, μετατράπηκε σε "ναι" σηματοδοτώντας την αποτυχία του εκβιασμού προς τους δανειστές αλλά και την ανακούφιση των περισσοτέρων Ελλήνων εμπρός στην προοπτική της εξόδου από το ευρώ. Η κωλοτούμπα αυτή σηματοδότησε επίσης το τέλος της αυταπάτης (ή του τυχοδιωκτισμού) και την επαναφορά της χώρας στις αρχές της φιλελεύθερης δυτικής οικονομίας χωρίς αστερίσκους.

Παρ' όλα αυτά, οι πολίτες έδωσαν τον Σεπτέμβριο του 2015 και δεύτερη ευκαιρία στον Αλέξη Τσίπρα, κυρίως διότι πίστεψαν στο νέο ύφος και στο νέος ήθος που διατυμπάνιζε. Πίστεψαν ότι μετά την επιστροφή στον ρεαλισμό, έχει την δύναμη και την ικανότητα να αντιμετωπίσει την διαπλοκή, την διαφθορά και το πελατειακό κράτος και να φέρει ισονομία και ισοπολιτεία στην πολύπαθη πατρίδα μας. Πίστεψαν ότι μπορεί να μεταρρυθμίσει την δημόσια διοίκηση και να προωθήσει την αξιοκρατία και την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας του. Πίστεψαν ότι μπορεί να φέρει υγιή ανάπτυξη της οικονομίας, χωρίς εκμετάλλευση και με καλούς μισθούς για τους εργαζόμενους. Εκτός από αυτά, πολλοί έδωσαν στον ΣυΡιζΑ την δεύτερη ευκαιρία επειδή δεν ήθελαν να επιστρέψουν στην ΝΔ και στο ΠαΣοΚ που βαρύνονται με τις αμαρτίες που μας έφεραν έως εδώ.

Όμως απογοητεύθηκαν.

Αντί για δράση, οι πολίτες είδαν μία απραξία στο επίπεδο των μεταρρυθμίσεων και πολυφωνία μεταξύ των υπουργών που πολλές φορές υπέκρυπτε ιδεοληψία, ακόμα και ανικανότητα. Είδαν την αδυναμία καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και την στασιμότητα των δημοσίων εσόδων παρά την σημαντική αύξηση του τουρισμού. Είδαν την μαύρη εργασία να συνεχίζει να θριαμβεύει. Την δημόσια διοίκηση να μην βελτιώνεται παρά τις επαγγελλόμενες αναδιαρθρώσεις αλλά να συνεχίζει να στελεχώνεται κομματικά, χωρίς αξιοκρατία. Την δικαιοσύνη να συνεχίζει να αποδίδεται αργά και αρκετές φορές στρεβλά χωρίς να απλουστεύονται οι νόμοι, ούτε να γίνονται δικαιότεροι. Είδαν για άλλη μία φορά την φορολογία να αυξάνει και επιβεβαίωσαν ότι τα βάρη της χώρας τα πληρώνουν πάντα οι ίδιοι.

Τον τελευταίο χρόνο, οι προσδοκίες κλονίσθηκαν ακόμα περισσότερο. Είδαν την αναποτελεσματικότητα του κράτους στο Μάτι και την Μάνδρα να ακολουθείται από υπεροψία, επικοινωνιακά πυροτεχνήματα και αδυναμία αυτοκριτικής. Είδαν την αντίδραση κάποιων πολιτών στην συμφωνία των Πρεσπών να χαρακτηρίζεται ως εθνικιστικό παραλήρημα. Είδαν το ύφος της εξουσίας να υιοθετείται από πολλά στελέχη της κυβέρνησης, εκείνο το ύφος που πίστευαν ότι είχαν απομακρύνει με την τελευταία τους ψήφο.

και η απογοήτευση μετατράπηκε σε θυμό. Και ο θυμός εκφράσθηκε στην κάλπη. Ως αλλαγή στάσης ή ως προειδοποίηση ? Αυτό θα φανεί στις 7 Ιουλίου.

Τελικά, τι έφταιξε στον ΣυΡιζΑ?

Πριν απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, θα πρέπει να αναρωτηθούμε τι προσδοκίες είχαμε από την διακυβέρνηση ΣυΡιζΑ και κατά πόσο ήταν εφικτές ? Η απάντηση φυσικά δεν είναι μία, καθώς η κάθε κοινωνική ή ιδεολογική ομάδα είχε διαφορετικές προσδοκίες, μερικές από τις οποίες ήταν ανέφικτες ή κοινωνικά άδικες. Επιπλέον, ο ίδιος ο ΣυΡιζΑ καλλιέργησε το προηγούμενο διάστημα, υψηλές και ανέφικτες προσδοκίες. Όμως, πιστεύω ότι η κοινή προσδοκία όλων ήταν ότι ο ΣυΡιζΑ θα εφάρμοζε μία διαφορετική πολιτική από αυτή που εφαρμόσθηκε στο παρελθόν και οδήγησε στην χρεωκοπία, στην διάρρηξη του κοινωνικού ιστού και στην ανθρωπιστική κρίση. Μία πολιτική με στόχο την υγιή ανάπτυξη, την δίκαιη κατανομή της φορολογίας, την αποτελεσματική δημόσια διοίκηση και την προστασία των αδυνάτων μέσω ενός αξιόπιστου κοινωνικού κράτους. Ήταν όμως αυτά εφικτά?

Προσωπικά πιστεύω ότι σε μεγάλο βαθμό, ήταν εφικτά.  Όμως, για να υλοποιηθούν, θα έπρεπε να εφαρμοσθούν διαφορετικές τακτικές από αυτές που εφαρμόσθηκαν. Αντί να συγκρούεται με την Τρόικα και τους δανειστές, η κυβέρνηση ΣυΡιζΑ θα μπορούσε να κάνει μία μετριοπαθέστερη διαπραγμάτευση του μνημονίου (πιθανώς με τα ίδια οφέλη) και να συγκρουσθεί στο εσωτερικό της χώρας με τις κοινωνικές ομάδες που δεν επιθυμούν την αλλαγή. Γιατί εκεί είναι το πρόβλημα της χώρας. Πολλές, μικρές ή μεγάλες κοινωνικές ομάδες που έχουν καταφέρει να θεσπίσουν προνόμια και παραχωρήσεις, ανοχή έως καταστρατήγηση των νόμων και μόνιμη συνδιαλλαγή και συναλλαγή με την εξουσία. Κρατικοδίαιτοι και κερδοσκόποι, βολεμένοι λουφαδόροι και λάθρα διαβιούντες, παράτυποι φτωχοδιάβολοι και ευφάνταστοι μικροαπατεώνες, αυτή είναι η σύγχρονη Ελλάδα στην διαρκή προσπάθεια της για διαχείριση της μίζερης οικονομίας και κοινωνίας μας, αντί της ανατροπής των παθογενειών. Η μεγάλη ευθύνη των πολιτικών είναι η ανοχή (ή συντήρηση) των παραπάνω και όχι η διαφθορά τους, η οποία φυσικά έβλαψε την χώρα αλλά δεν ήταν αυτή που την κατέστρεψε.

Η παραπάνω σύγκρουση θα είχε αρχικά μεγάλο πολιτικό κόστος για τον ΣυΡιζΑ καθώς οι περισσότεροι Έλληνες ανήκουν σε κάποια από αυτές τις ομάδες, όμως θα έδινε το έναυσμα της δημιουργίας κράτους δικαίου, ισονομίας και ισοπολιτείας που η πλειοψηφία των πολιτών επιθυμεί. Μία συγκροτημένη, τεκμηριωμένη και συνεπής πολιτική εσωτερικών μεταρρυθμίσεων με την ανάλογη επικοινωνιακή τακτική θα έφερνε (και θα φέρει) τους περισσότερους Έλληνες στο πλευρό της κυβέρνησης που θα το αποτολμήσει.

Τελικά, ο ΣυΡιζΑ δεν μπόρεσε. Από ανεπάρκεια, ιδεοληψία ή φόβο? δεν έχει σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι αναπαρήγαγε το ίδιο μοντέλο διακυβέρνησης με τους προκατόχους του. Μικροπολιτικές, συναλλαγές ή συμμαχίες με μικρο-ομάδες, επικοινωνιακές τακτικές, πολιτικάντικους ελιγμούς και έλλειψη αυτοκριτικής και ειλικρίνειας. Δυστυχώς, η αποτυχία του ΣυΡιζΑ θα χρεωθεί και θα συνοδέψει την αριστερά για αρκετά χρόνια διότι οι περισσότεροι θα την αποδώσουν στην ιδεολογία της και όχι στην ικανότητα εφαρμογής της. Ενώ ταυτόχρονα, το πρόβλημα της χώρας παραμένει καθώς για άλλη μία φορά, οι Έλληνες πίστεψαν και απογοητεύθηκαν, ενώ τίποτα δεν άλλαξε ουσιαστικά.

Όμως, οι ιδέες και οι αξίες αποτυγχάνουν μόνο εάν δοκιμασθούν, αλλιώς αποτυγχάνουν οι άνθρωποι.

Και οι πολίτες ? τι κάνουν οι πολίτες ? Μάλλον συνεχίζουν να ελπίζουν, ίσως γιατί δεν έχουν άλλη επιλογή.

εκλογές στην κεντροαριστερά

Νέος φορέας με παλιά υλικά ?

Οι εκλογές για τον νέο φορέα της κεντροαριστεράς ολοκληρώθηκαν, αναδεικνύοντας την Φώφη ως τον νέο πρόεδρο της. Στην ουσία, ανέδειξαν ως νέο επικεφαλής, τον ήδη υπάρχοντα πρόεδρο του ΠαΣοΚ, ενώ διεκδικητής του θώκου ήταν ο πρώην γραμματέας του ΠαΣοΚ και άνθρωπος του κομματικού μηχανισμού, Ν.Ανδρουλάκης. Οι υποψήφιοι, εκτός ΠαΣοΚ έλειπαν (ΔημΑρ κλπ) ή καταποντίσθηκαν (Θοδωράκης, Καμίνης κλπ) αναδεικνύοντας το παλιό καλό ΠαΣοΚ ως κυρίαρχο πόλο του νέου φορέα της κεντροαριστεράς. Ήταν όλοι εκεί, από τον Σημίτη και τον Γιωργάκη έως τον Βενιζέλο και τον Λαλιώτη. Το ΠαΣοΚ είναι εδώ, ενωμένο δυνατό.

Οι εκλογές αυτές είχαν πολλά παράδοξα, με σημαντικότερο την επιλογή αρχηγού πριν την δημιουργία κόμματος. Ορίζουμε αρχηγό για να διοικήσει τι ? Αυτό που ο ίδιος θα δημιουργήσει στην συνέχεια ή απλά μοιράζουμε καρέκλες για να διασωθούμε εκλογικά ? Η ανάποδη αυτή διαδικασία, ανέδειξε για άλλη μια φορά την δύναμη των κομματικών μηχανισμών – ή ότι απέμεινε από αυτούς – αλλά κυρίως την διατήρηση της παλαιοκομματικής αντίληψης ελέγχου μέσω του κομματικού μηχανισμού. Ο Καμίνης και οι λοιποί υποψήφιοι δεν έχασαν επειδή κρίθηκαν ανεπαρκείς ή ακατάλληλοι ούτε επειδή δεν έπεισαν οι απόψεις τους αλλά επειδή δεν έλεγχαν τον μηχανισμό κανενός κόμματος.

Η κεντροαριστερά είναι ένας υπαρκτός ιδεολογικός χώρος με παρουσία και ιστορία στην σύγχρονη Ευρώπη, που συνεχίζει να εκφράζει μεγάλο μέρος των πολιτών. Η παρουσία της ήταν θετική καθώς αναβάθμισε το κράτος πρόνοιας και την ισονομία των πολιτών, αλλά και αρνητική καθώς σε πολλές χώρες της Ευρώπης (όπως και στην Ελλάδα) σχετίσθηκε με την προώθηση νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Στην χώρα μας, ο χώρος της κεντροαριστεράς φαίνεται ότι καταλαμβάνεται σταδιακά από τον ΣυΡιΖα, όχι μόνο σε επίπεδο ιδεολογικό (μετακίνηση από ριζοσπαστική αριστερά στην σοσιαλδημοκρατία) αλλά και σε επίπεδο εκλογικής βάσης (η πλειοψηφία στελεχών και ψηφοφόρων παλαιού ΠαΣοΚ βρίσκεται στον ΣυΡιζΑ). Για τον λόγο αυτό, η προσπάθεια ανασύστασης της κεντροαριστεράς απαιτεί προσεκτικά βήματα και ξεκάθαρα μηνύματα ώστε να δημιουργηθεί κάτι πραγματικά νέο.

Η επιχείρηση κάθαρσης και ανασύστασης του ΠαΣοΚ ενδιαφέρει μόνο τα στελέχη του και είναι καταδικασμένη να αποτύχει. Το ΠαΣοΚ επιτέλεσε τον ιστορικό του ρόλο, με θετικά και αρνητικά στοιχεία και πρέπει να μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας καθώς δεν μπόρεσε να ανανεωθεί. Η κεντροαριστερά χρειάζεται νέες ιδέες, νέες αντιλήψεις, νέα συνθήματα και νέους ανθρώπους που να διαμορφώσουν έναν πολιτικό φορέα με σαφείς διαφορές από τον ΣυΡιζΑ διότι αλλιώς δεν έχει λόγο ύπαρξης. Το νέο πολιτικό δίπολο της Ελλάδος (ΝΔ-ΣυΡιζΑ) ήδη υπάρχει και η διεμβόλιση του απαιτεί απόψεις και πρακτικές του μέλλοντος και όχι του παρελθόντος.  

στην τελική ευθεία για την κάλπη

Η χθεσινή τηλεμαχία των δυο πολιτικών αρχηγών ήταν σημαντικά καλύτερη από την προηγούμενη (όλων των πολιτικών αρχηγών) έχοντας ζωντάνια, άμεση αντιπαράθεση των δύο μονομάχων, ατάκες, χιούμορ αλλά και στιγμές έντασης. 

Ο Αλέξης Τσίπρας, σαφώς πιο άνετος και πιο σίγουρος για τον εαυτό του από την προηγούμενη φορά, ζήτησε από τον Ελληνικό λαό μια δεύτερη ευκαιρία για να διαπραγματευθεί τα ανοικτά σημεία της συμφωνίας (χρέος, ΔΕΗ-ΑΔΜΗΕ, συντάξεις-ασφαλιστικό, ταμείο αποκρατικοποιήσεων και κόκκινα δάνεια) και να επιχειρήσει τομές στην Ελληνική διοίκηση. Είχε καλή σκηνική παρουσία (στάση σώματος, κινήσεις, εκφράσεις προσώπου κλπ) και προσπάθησε να φανεί ειλικρινής, άμεσος και σαφής. Παραδέχθηκε λάθη στην διακυβέρνηση του, αναφερόμενος μάλιστα στην ρήση του Κων/νου Καραμανλή ότι τα λάθη δημιουργούν την εμπειρία και επέμεινε στην καλή του πρόθεση, όταν διαπραγματεύθηκε σκληρά για το συμφέρον της χώρας. Επανέλαβε αρκετές φορές αυτά που θεωρεί τα δυνατά του σημεία, που είναι η καταπολέμηση της διαπλοκής-διαφθοράς και η προστασία των αδυνάτων από την εφαρμογή του μνημονίου. Τόνισε την φιλοευρωπαϊκή του ταυτότητα, την ανάγκη παραμονής στο ευρώ και υπερασπίσθηκε την διαπραγματευτική του τακτική, υποστηρίζοντας ότι τον Μαρ/Απρ θα επιτύχαινε χειρότερη συμφωνία με τους εταίρους. Αναφέρθηκε στην ρήξη που προκάλεσε στο διευθυντήριο της Ευρώπης και υποστήριξε ότι η νίκη του ΣυΡιζΑ στις εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου θα βοηθήσει στην επικράτηση προοδευτικών κομμάτων στις επικείμενες εκλογές σε Ισπανία, Πορτογαλία και Ιρλανδία και θα οδηγήσει στην διαμόρφωση νέας Ευρωπαϊκής πολιτικής. Απέκλεισε την πιθανότητα συγκυβέρνησης με την ΝΔ ως «παρά φύση», επιμένοντας στην διαφορά προσανατολισμού των δύο πιθανών κυβερνήσεων (προοδευτική-συντηρητική) και σε αποδυνάμωση της φιλολαϊκής κατεύθυνσης που αυτός επιθυμεί, σε περίπτωση μεγάλου συνασπισμού.

Ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, πιο «κουμπωμένος»  και σοβαρός δεν άφησε ελεύθερο τον εκρηκτικό του χαρακτήρα, φοβούμενος λάθη. Επανέλαβε αρκετές φορές ότι δεν υπόσχεται τίποτα αλλά δεσμεύθηκε και αυτός, ότι θα προσπαθήσει να βελτιώσει τα ανοικτά σημεία του μνημονίου. Τόνισε την θετική στάση του κόμματος του προς τις ιδιωτικοποιήσεις και τις  επενδύσεις και προσπάθησε να αναδείξει την ιδεοληπτική στάση του ΣυΡιζΑ πρός την επιχειρηματικότητα. Προσπάθησε να πλήξει την αξιοπιστία του αντιπάλου του επαναλαμβάνοντας αρκετές φορές την μνημονιακή στροφή του Α.Τσίπρα, αλλά και τις ψεύτικες υποσχέσεις των προηγούμενων εκλογών (πρόγραμμα Θεσ/κης). Υποστήριξε ότι η ΝΔ θα είναι καλύτερος διαχειριστής της οικονομίας απο τον ΣυΡιζΑ, στηλιτεύοντας την έλλειψη ρεαλισμού και τις φαντασιώσεις του αντιπάλου του. Επέμεινε στην ανάγκη συνεννόησης όλων των κομμάτων και ευρείας διακυβέρνησης με στόχο την έξοδο από την κρίση καθώς και στην ανάγκη δημιουργίας διακομματικής ομάδας διαπραγμάτευσης για επιτυχέστερη ολοκλήρωση του μνημονίου. Επίσης, ανέφερε αρκετές φορές την διακοπή της επιτυχούς εξόδου απο το 2ο μνημόνιο λόγω εκλογών και την επιβάρυνση της οικονομίας απο την χρονοβόρα και αναποτελεσματική διαπραγμάτευση του ΣυΡιζΑ με τους εταίρους.

Κανείς από τους δύο, δεν απάντησε συγκεκριμένα για τις δράσεις που προτίθεται να λάβει στο μεταναστευτικό και στην ανασυγκρότηση της οικονομίας. Ο κ.Μεϊμαράκης επαναλάμβανε ότι θα επανεκκινήσουν τα μεγάλα έργα και ο κ.Τσίπρας ότι θα αξιοποιήσουν το ΕΣΠΑ. Και οι δύο είχαν σημείο αναφοράς το κράτος. Καμία αναφορά στην δημιουργία νέων Ελληνικών παραγωγικών επιχειρήσεων που θα τονώσουν την οικονομία. Σε κάποιο σημείο, ο κ.Τσίπρας έκανε λόγο για τις προϋποθέσεις ανάπτυξης της οικονομίας (σταθερότητα, υποδομές κλπ) αλλά κανείς από του δύο δεν έδωσε συνέχεια. Ασαφείς απαντήσεις έδωσαν επίσης και οι δύο, για τον τρόπο βελτίωσης του μνημονίου (ισοδύναμα μέτρα, φιλολαϊκές πολιτικές κλπ) αφήνοντας μια αίσθηση προεκλογικής εξαγγελίας και απο τα δύο κόμματα. Δεν απάντησαν, καθώς δεν ερωτήθηκαν ούτε για την αναδιοργάνωση της δημόσιας διοίκησης ούτε για την βελτίωση της υγείας και της παιδείας.

Πιστεύω ότι και οι δύο γνωρίζουν καλά, ότι η χώρα χρειάζεται τομές και σκληρές αποφάσεις, χωρίς υπολογισμό του πολιτικού κόστους. Αυτά που πρέπει να γίνουν είναι απλά και καθοδηγούνται απο την κοινή λογική. Ανεξάρτητα από τις ιδεολογικές τους διαφορές και την κατεύθυνση που θέλουν να προσδώσουν στην νέα κυβέρνηση (φιλολαϊκή ή φιλοεπενδυτική) η πατρίδα μας χρειάζεται επιτέλους σχεδιασμό, οργάνωση, εξορθολογισμό και αποτελεσματικότητα της διοίκησης. Χρειάζεται να μπει ένα τέλος στην διαπλοκή και στην διαφθορά που για δεκαετίες κυριαρχούν στην χώρα και να θεμελιωθούν επιτέλους οι βάσεις για το κράτος δικαίου και πρόνοιας που τόσο αποζητούν οι πολίτες. Σε αυτές τις εκλογές δεν κρίνεται απλά το μέλλον της χώρας, αλλά η υπόσταση της. Οι δύο μονομάχοι πρέπει να ξεπεράσουν το παρελθόν και τους εσωτερικούς δαίμονες των κομμάτων τους και να δούν μπροστά.

Πιστεύω βαθύτατα, ότι η κρίση της χώρας μας δεν είναι οικονομική αλλά κοινωνική.  Από την αρχή της δημιουργίας του νεοελληνικού κράτους, οι πολίτες του αρνούνται να αποφασίσουν ποιοί είναι και τι θέλουν. Αρνούνται να δούνε τον εαυτό τους στον καθρέφτη και να συμφωνήσουν τι κοινωνία αποζητούν και τι διακυβέρνηση θέλουν. Η αδυναμία αυτή είναι η βασική αιτία της ροπής στο βόλεμα, στον ατομισμό και στην πολιτική του μεταπρατισμού που αφήνουμε να ακολουθούν οι πολιτικοί μας. Η πολιτική προσαρμόσθηκε στην ξενόδουλη μεταπρατική οικονομία των πρώτων χρόνων μετά την απελευθέρωση. Ο μεταπρατισμός κυριάρχησε σαν στάση ζωής και ισοπέδωσε την δημιουργικότητα. Μικρά, ατομικά, σημερινά οφέλη αντί της προοπτικής. Επιβιώσαμε έτσι κοντά στους δύο αιώνες. Όμως δεν μπορούμε πλέον.

Η χώρα θέλει όραμα και στόχους, όχι διαχείριση της μιζέριας. Θέλει αξιολόγηση των δυνατοτήτων της και προσανατολισμό. Θέλει μακροχρόνιες επιλογές και αξιοπιστία. Θέλει κοινές επιδιώξεις βασισμένες στον ορθολογισμό. Θέλει σεβασμό όλων των πολιτών και αξιοκρατία. 

Η Αναγέννηση που δεν μας άγγιξε και η Τουρκοκρατία δεν μπορούν πλέον να αποτελούν άλλοθι καθώς τα χρόνια που περάσαν απο τότε είναι πιά πάρα πολλά. Ούτε «η κακοδαιμονία της φυλής μας» μπορεί πλέον να πείσει τις νέες γενιές, οι οποίες μεγάλωσαν διασυσνδεδεμένες με την παγκόσμια κοινωνία, χωρίς τα ταμπού και τις προκαταλήψεις των προηγούμενων. 

Πιστεύω, ότι οι Ελληνες είναι αρκετά κοντά στην υπέρβαση της  «ψωροκώσταινας» μας και στην αποδοχή μιας νέας πραγματικότητας με προοπτική και όραμα. Χρειάζονται απλά ένα σπρώξιμο!  

τι επιδιώκει ο Τσίπρας ?

Μόλις 7 μήνες μετά τις τελευταίες εκλογές και αμέσως μετά την υπογραφή του 3ου μνημονίου, ο Αλέξης Τσίπρας με μια κίνηση τακτικής, προκήρυξε νέες εκλογές για τις 20 Σεπτεμβρίου. Στο διάγγελμά του προς τον Ελληνικό λαό, ο πρώην πρωθυπουργός αιτιολόγησε την απόφαση του, στην ανάγκη τοποθέτησης του εκλογικού σώματος επί της συμφωνίας που επέτυχε και του μνημονίου που υπέγραψε. Θεωρεί δηλαδή, ότι η νομιμοποίηση που είχε από τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, δεν κάλυπτε την συμφωνία που έφερε (και το μνημόνιο που την συνόδευσε) και ζητά από τους ψηφοφόρους να επιβραβεύσουν ή να απορρίψουν με την ψήφο τους το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης του και κατά συνέπεια να επιλέξουν την κυβέρνηση που θα το εφαρμόσει.

Την ίδια στιγμή, ένα μέρος του κόμματος του απορρίπτει το 3ο μνημόνιο, αίροντας στην ουσία την δεδηλωμένη της κυβέρνησης, ενώ ταυτόχρονα η συμφωνία και το 3^ο μνημόνιο υπερψηφίζονται από την αντιπολίτευση. Η πλήρης αποσάθρωση του πολιτικού χάρτη της χώρας που οδήγησε τον Α.Τσίπρα σε μια απόφαση η οποία περιέχει ένα άλμα λογικής, έναν κρυφό στόχο και μία φιλοδοξία.

Το άλμα λογικής αφορά στον χρόνο των εκλογών, καθώς όταν κρίνεις ότι πρέπει να ζητήσεις  την έγκριση του λαού για μια σημαντική συμφωνία, το κάνεις συνήθως πριν την υπογραφή της. Φροντίζεις δε, να συμπεριλάβεις τον χρόνο που απαιτείται για τις εκλογές, στις χρονικές απαιτήσεις της διαπραγμάτευσης. Με άλλα λόγια, εκλογές για αυτόν τον λόγο έπρεπε να γίνουν τον Απρίλιο/ Μάιο πριν την υπογραφή της συμφωνίας. 

Η πεποίθηση του Τσίπρα, ότι η διαπραγμάτευση θα ήταν θετική άρχισε να θολώνει από τις αρχές Μαρτίου (μετά την υπογραφή της δανειακής σύμβασης από τον Βαρουφάκη στις 20/2) και την καθυστέρηση υπογραφής της συμφωνίας, όπου ο πρωθυπουργός, αντί να παραδεχθεί την αποτυχία και να προχωρήσει σε εκλογές, «εγκλωβίστηκε» από κακούς συμβούλους και προσωπική ατολμία σε μία εξέλιξη (έλλειψη ρευστότητας, δημοψήφισμα, αναδίπλωση, εκλογές) που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. Η εξέλιξη αυτή αποδεικνύει ότι ο Α.Τσίπρας πελαγοδρομούσε όταν πίστευε ότι θα ξεσηκώσει τους λαούς του Νότου και θα αποδομήσει την κυρίαρχη ευρωπαϊκή αντίληψη περί λιτότητας, ενώ ταυτόχρονα το επιτελείο του φάνηκε ότι αγνοούσε τον τρόπο λειτουργίας του ευρωπαϊκού ιερατείου. Ευτυχώς για αυτόν και για την χώρα, αντιλήφθηκε το διακύβευμα, έστω και την τελευταία ώρα και πραγματοποίησε την «στροφή στον ρεαλισμό» την οποία καλείται τώρα να υποστηρίξει. 

Ο κρυφός στόχος του Τσίπρα, που αιτιολογεί το άλμα λογικής, αφορά στο ξεκαθάρισμα του κόμματος από την εσωτερική αντιπολίτευση, η οποία σε όλο το προηγούμενο διάστημα, ροκάνιζε την καρέκλα του, προσκολλημένη σε ιδεοληψίες που δεν ανταποκρίνονται στην σημερινή κατάσταση της χώρας. Η πολυσυλλεκτικότητα του ΣυΡιζΑ οδήγησε σε χάσμα αντιλήψεων μεταξύ της απαιτούμενης ευελιξίας που πρέπει να χαρακτηρίζει τους ηγέτες και της επικαλούμενης καθαρότητας αξιών που μάλλον χαρακτηρίζει τους γραφειοκράτες. Η εκκαθάριση του ΣυΡιζΑ ήταν ανάγκη που ίσως έπρεπε να είχε πραγματοποιηθεί νωρίτερα. Η αποχώρηση της Λαϊκής Ενότητας τον απελευθερώνει αλλά δεν πρέπει να πέσει στην παγίδα της μέτρησης της αριστεροφροσύνης. Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού και αξιολογείται πάντα από το αποτέλεσμα. Ο ρόλος της συνεπούς αντιπολίτευσης που κατακεραυνώνει τα κακώς κείμενα είναι βολικός αλλά όχι δημιουργικός. Η αριστερά έχει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την ευκαιρία να αποδείξει ότι μπορεί να κυβερνήσει δικαιότερα, ηθικότερα και αποτελεσματικότερα και μέχρι στιγμής δεν την έχει αξιοποιήσει.

Η φιλοδοξία του Τσίπρα είναι και η βελτίωση της κυβερνητικής πλειοψηφίας και η αυτοδυναμία, την οποία εκτιμώ ότι δεν θα έχει. Ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο καθώς η χώρα πρέπει να κυβερνηθεί και ο ίδιος να αποδείξει ότι μπορεί να αντιστρέψει τις ελληνικές παθογένειες στηριζόμενος σε μεταρρυθμίσεις που πρέπει να εφαρμόσει προς όφελος του Ελληνικού λαού. Η φιλοδοξία του έχει έρισμα, καθώς η εναλλακτική των ψηφοφόρων θα επιβραβεύσει αυτούς που έφεραν την χώρα στην κρίση, αλλά η αξιοπιστία του έχει πληγεί σε μεγάλο βαθμό.

Ο Αλέξης Τσίπρας δείχνει ότι έχει στοιχεία ηγέτη αλλά στερείται σχεδίου και συνεργατών. Τις επόμενες ημέρες και έως τις εκλογές θα πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει ρεαλισμό, τόλμη και σύγχρονη αντίληψη διακυβέρνησης. Θα πρέπει επίσης να αποδείξει, ότι μπορεί να επιλέξει νέους συνεργάτες που διαθέτουν αξιοπιστία, ικανότητες και δυνατότητα σχεδιασμού και υλοποίησης όλων αυτών των μεταρρυθμίσεων που χρειάζεται η Ελληνική κοινωνία. Επισημαίνω ότι, πολλές από τις μεταρρυθμίσεις έχουν κατά την γνώμη μου "αριστερό" πρόσημο, καθώς βάζουν τέλος στην εύνοια του Ελληνικού κράτους απέναντι σε προνομιούχες κοινωνικές ομάδες και σε κρατικοδίαιτες επιχειρηματικές κάστες, οι οποίες στήριξαν το πελατειακό κράτος και την διαπλοκή.

Το βάρος πέφτει αποκλειστικά επάνω του και το ξέρει. Τι θα πετύχει, θα το γνωρίζουμε στις 20/9.

και τώρα, τί ;

Παρ' όλο που η 1η φάση της διαπραγμάτευσης είχε λήξη σχετικά ανώδυνα για την χώρα, η ολοκλήρωσή της πραγματοποιήθηκε με ένα επώδυνο τρόπο για την Ελλάδα αλλά και τους «εταίρους» μας στην ΕΕ. Δυσπιστία και κακή βούληση, υπόγειες μεθοδεύσεις και κρυφές ατζέντες, ανούσιοι εγωισμοί και αδιαφάνεια ήταν μερικές από τις πρακτικές που χαρακτήρισαν την τελική φάση της διαπραγμάτευσης.   

Η Ελλάδα υποχρεώθηκε σε άτακτη υποχώρηση, παρά το ηχηρό αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος το οποίο μέσα σε μία νύκτα μετατράπηκε από «όχι» σε «ναί». Ο φόβος της άτακτης χρεωκοπίας, ανάγκασε τον Αλέξη Τσίπρα να δεχθεί ένα σκληρό 3ο μνημόνιο στηριζόμενος στις ψήφους της αντιπολίτευσης, καθώς ένα μέρος του κόμματος του επέμενε στην σκληρή αντιμνημονιακή πολιτική. Η εξέλιξη αυτή απέδειξε ότι η διαπραγματευτική πολιτική που εφαρμόσθηκε ήταν αναποτελεσματική  και η απόφαση για διεξαγωγή δημοψηφίσματος άκαιρη.

Από την άλλη πλευρά, οι «εταίροι» μας, αναγκάσθηκαν σε μια συμβιβαστική λύση μεταξύ των σκληρών (Γερμανία, Φινλανδία κλπ) που επιθυμούσαν την αποπομπή της Ελλάδος από το ευρώ και των μετριοπαθέστερων (Γαλλία, Ιταλία κλπ) που δεν ήθελαν να διαταράξουν την συνοχή της Ευρωζώνης. Αυτό που είναι σίγουρο και πρέπει να το πιστώσουμε στον Τσίπρα είναι ότι δημιουργήθηκε ρήγμα στην πολιτική  της Ευρωζώνης, ενώ ταυτόχρονα το ΔΝΤ επανέφερε στο τραπέζι την ελάφρυνση του Ελληνικού χρέους και μάλιστα με επιτακτικό τρόπο.  

Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα της 6-μηνης διαπραγμάτευσης Τσίπρα είναι τα εξής :

1.   Συμφωνήθηκε η υπογραφή νέου μνημονίου έναντι νέου δανείου ύψους άνω των 80 δις ευρώ.  Ένα μέρος του ποσού του νέου δανείου οφείλεται στην αύξηση του φετινού δημοσιονομικού ελλείμματος που προκάλεσε η παρατεταμένη αστάθεια της οικονομίας. Το μνημόνιο δεν σκίσθηκε αλλά ανανεώθηκε για άλλα τρία χρόνια.

2.  Η εξέλιξη αυτή διαφαινόταν ήδη από τον προηγούμενο Σεπτέμβριο, όταν σταμάτησαν οι καταβολές των δόσεων, αναδεικνύοντας ότι ούτε η προηγούμενη κυβέρνηση θα τελείωνε το μνημόνιο, αν παρέμενε στην εξουσία. Η χώρα είχε βελτιωθεί δημοσιονομικά αλλά υστερούσε σημαντικά στον τομέα των μεταρρυθμίσεων που δεν θα επέτρεπαν την επιτυχή ολοκλήρωση του προηγούμενου μνημονίου αλλά την ανανέωση του με νέα μέτρα. Η μόνη διαφορά θα ήταν στο ύψος του νέου δανείου και στα αναλογούντα μέτρα.

3.   Την περίοδο αυτή (Σεπτέμβριος 2014 – Αύγουστος 2015) η χώρα εξάντλησε τα δημοσιονομικά της αποθέματα καθώς κατέβαλε άνω των 10 δις ευρώ σε αποπληρωμές χρεών χωρίς να λάβει νέα χρήματα.

4.   Το νέο μνημόνιο περιλαμβάνει κυρίως θεσμικά μέτρα και λιγότερα δημοσιονομικά σε σχέση με τα προηγούμενα δύο μνημόνια, ενώ παράλληλα δίνει μεγαλύτερη ευελιξία στην κυβέρνηση για υιοθέτηση ισοδύναμων μέτρων.

5.    Το ρήγμα στον μονόδρομο της λιτότητας που επέβαλαν οι Γερμανοί και η επανάκαμψη της Γαλλίας σαν κυρίαρχη δύναμη ίσως διαμορφώσουν νέους συσχετισμούς στην ΕΕ και οδηγήσουν σε νέα νομισματική πολιτική.

6.  Το χρέος θα επανεξετασθεί τον Οκτώβριο και μπορεί να «ελαφρυνθεί» πιθανότατα με επιμήκυνση, αύξηση της περιόδου χάριτος και μείωση των επιτοκίων. 

Τελικά άξιζε αυτή η προσπάθεια και η αναταραχή που προκάλεσε ; 

Δεν μπορώ να απαντήσω. Αυτό που σίγουρα μπορώ να εκτιμήσω είναι ότι θα άξιζε, αν αποφεύγονταν αρκετά λάθη. 

Η είσοδος Βαρουφάκη στην κυβέρνηση και από εκεί στα «τραπέζια» των Ευρωπαϊκών θεσμών, πιστεύω ότι λειτούργησε θετικά για την χώρα το πρώτο διάστημα καθώς αμφισβήτησε τα δεδομένα και αναδιέταξε απόψεις και συμμαχίες. Διεθνοποίησε το Ελληνικό πρόβλημα καταδεικνύοντας ότι τα αίτια του οφείλονται σε αδυναμίες της Ευρωζώνης. Παράλληλα, διεκδίκησε τις βασικές αρχές του ευρωπαϊκού ιδεώδους (ισότητα, αλληλεγγύη κλπ) και ανέδειξε την δυνατότητα άλλης άποψης αξιοποιώντας την αντίδραση ενός λαού. Όμως η αδυναμία γρήγορης ολοκλήρωσης της συμφωνίας μετέτρεψε το πλεονέκτημα σε μειονέκτημα, αναδομώντας την αρχικά θετική εικόνα σε αρνητική, ενώ ταυτόχρονα η παρατεταμένη αβεβαιότητα επιδρούσε αρνητικά στην οικονομία. Ο Βαρουφάκης έπρεπε να έχει αντικατασταθεί από τον Μάρτιο και η συμφωνία να έχει κλείσει τότε.

Σημαντικό λάθος θεωρώ ότι ήταν επίσης, η ανοχή της κυβέρνησης στην εσωτερική αντιπολίτευση και η παλινωδία μεταξύ ιδεοληψιών και ρεαλισμού. Η μέτρηση της αριστεροφροσύνης και μάλιστα με όρους μεταπολίτευσης προσέφερε τις ίδιες κακές υπηρεσίες στην πατρίδα όπως και η μέτρηση της δεξιοφροσύνης τα μεταπολεμικά χρόνια. Η έννοια του προοδευτικού και αριστερού έχει μετεξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια καθώς νέα δεδομένα (παγκοσμιοποίηση, μετανάστευση, αλλαγή γεωστρατηγικών συσχετισμών κλπ) δημιουργούν νέες ανάγκες που απαιτούν νέες πολιτικές. Δυστυχώς όμως, η πολιτική επιστήμη έχει σταματήσει να «γεννάει» νέες απόψεις εδώ και πολλά χρόνια με αποτέλεσμα η πολιτική αντιπαράθεση να γίνεται ακόμα με τους παρωχημένους όρους της περιόδου του ψυχρού πολέμου.  Η ιστορία του τελευταίου αιώνα, όπου κυριάρχησε η αντιπαράθεση αριστεράς-δεξιάς έχει δώσει χρήσιμα συμπεράσματα που πρέπει να αξιολογηθούν και να οδηγήσουν σε βελτίωση και μετατροπή πολλών ιδεοληψιών σε νέες ιδεολογίες.

Το σημαντικότερο όμως λάθος της κυβέρνησης Τσίπρα, ήταν η αδυναμία διακυβέρνησης της χώρας το διάστημα αυτό. Επικεντρωμένοι στην διαπραγμάτευση, κάλυπταν τις αδυναμίες του κυβερνητικού σχήματος να διαμορφώσει πολιτικές και μηχανισμούς λειτουργίας του κράτους ώστε να προχωρήσει επιτέλους η ανασυγκρότηση της χώρας με αποτελεσματικότερους, παραγωγικότερους και δικαιότερους όρους από το παρελθόν. Πολύ φοβάμαι ότι η βασικότερη αιτία για αυτή την αδυναμία ήταν ένα μίγμα απειρίας (που δικαιολογείται) με ανικανότητα και ιδεοληψία που εμπόδισαν την επιλογή των στόχων και των κατευθυντηρίων γραμμών της κυβερνητικής πολιτικής. 

Αυτή την στιγμή, η χώρα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σημείο. Θα μπορέσει να ξεπεράσει τα στερεότυπα του παρελθόντος (ατομικότητα, μικροσυμφέροντα, συντεχνιακές-πελατειακές λογικές κλπ) και να προχωρήσει μπροστά διαμορφώνοντας για πρώτη φορά ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος ή θα ξαναγυρίσει πάλι στις τριτοκοσμικές αντιλήψεις της κομματοκρατίας, της αρπαχτής και του βολέματος. 

Ο Τσίπρας είναι πλέον κυρίαρχος του παιχνιδιού. Οι βασικοί πολιτικοί του αντίπαλοι  (Σαμαράς, Βενιζέλος) έχουν εξουδετερωθεί και τα όμορα κόμματα (ΠαΣοΚ, ΔΗΜΑΡ) έχουν αποδυναμωθεί. Η μόνη αντιπολίτευση που έχει είναι η εσωτερική, την οποία πρέπει να διαχειρισθεί άμεσα. Η μέχρι τώρα πορεία του δείχνει ότι μπορεί καθώς φαίνεται ότι δεν φοβάται τις ρήξεις. Αυτή η τελευταία ρήξη είναι που θα τον κάνει ηγέτη. Αλλιώς, θα μείνει στην ιστορία ως ένας ακόμα φοβισμένος κομματικός γραφειοκράτης που δεν άρπαξε την ευκαιρία να αλλάξει την χώρα αλλά να επιβεβαιώσει ότι η Αριστερά είναι μόνο για στείρα αντιπολίτευση.

τα όπλα του Τσίπρα

Παρακολουθώ με μεγάλο ενδιαφέρον, όπως και οι περισσότεροι Ελληνες, τις εξελίξεις στην διαπραγμάτευση της νέας κυβέρνησης με τους εταίρους για το θέμα του χρέους και τολμώ να ομολογήσω ότι νοιώθω περισσότερο υπερηφάνεια παρά φόβο.

Οι εταίροι-δανειστές μας και κυρίως οι Γερμανοί, παραμένουν προσκολημένοι σε μία αδιέξοδη πολιτική και αντιμετωπίζουν την προσπάθεια επαναδιαπραγμάτευσης της δανειακής μας σύμβασης με τιμωρητική διάθεση και πρόθεση παραδειγματισμού των υπολοίπων που θα τολμήσουν να κάνουν το ίδιο.

Τα όπλα της κυβέρνησης σε αυτήν την διαπραγμάτευση είναι πολλά, με βασικότερο την αποτυχία του υφιστάμενου προγράμματος. Οι δυσκολίες, επίσης πολλές, με σημαντικότερη την απροθυμία των εταίρων μας να παραδεχθούν την αποτυχία του προγράμματος, καθώς δεν έχουν εναλλακτική πρόταση σύμφωνη με τις νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις τους.

Τα επιχειρήματα της Ελλάδος στην διαπραγμάτευση με τους εταίρους μας, θα πρέπει να επικεντρωθούν :

1. στην αποτυχία της εφαρμοζόμενης οικονομικής πολιτικής στην Ευρώπη (και κατά συνέπεια στην Ελλάδα) και 

2. στην δυνατότητα της χώρας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της, μόνο αν ακολουθήσει άλλη οικονομική πολιτική. 

Πρέπει να υποστηριχθεί ότι η αδυναμία της Ελλάδος να διαχειρισθεί το χρέος της, είναι αποτέλεσμα κυρίως της πολιτικής της λιτότητας η οποία ανακυκλώνει την ύφεση και δευτερευόντως των εσωτερικών δυσλειτουργιών της χώρας, που έχουμε πρόθεση να βελτιώσουμε.

Τα επιχειρήματα του Τσίπρα, θα πρέπει να παρατεθούν, ξεκινώντας απο την αντιμετώπιση του γενικού προβλήματος (ύφεση της Ευρωπαϊκής οικονομίας) και να καταλήξουν στην επίλυση του Ελληνικού προβλήματος.

Οσον αφορά το πρώτο, ο Τσίπρας πρέπει να αξιοποιήσει το γεγονός ότι κάθε μέρα, όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι αντιλαμβάνονται ότι η εμμονή της Γερμανίας στην λιτότητα και τον αποπληθωρισμό είναι αδιέξοδη και με καταστροφικά αποτελέσματα για την Ευρωπαϊκή οικονομία. Επιπλέον, αντιλαμβάνονται ότι η πολιτική αυτή αποικοδομεί το κράτος πρόνοιας και αλληλεγγύης, στο οποίο στηρίχθηκε το Ευρωπαϊκό ιδεώδες, επηρεάζοντας αναπόφευκτα και τους δημοκρατικούς θεσμούς της ηπείρου μας. Η Ευρωπαϊκή ιδέα δεν στηρίχθηκε ούτε στην ισχύ, ούτε στην χωρίς κανόνες ανταγωνιστικότητα, ούτε στην αντιπαράθεση με κάθε διαφορετική αντίληψη. Στηρίχθηκε στην ισονομία και στην ισοπολιτεία, στην αλληλεγγύη και στον σεβασμό της διαφορετικότητας. Η Ευρώπη χωρίς αυτές τις αξίες, θα μετατραπεί σε φεουδαρχική συνομοσπονδία κρατών, όπου θα βασιλεύει το δίκαιο του ισχυρού και οι λαοί θα ζούν εξαθλιωμένα.

Η διαπραγμάτευση αυτή είναι ευκαιρία επαναπροσδιορισμού της οντότητας της Ευρώπης, όχι μόνο σαν οικονομικής δύναμης αλλά και σαν φορέα παγκόσμιου πολιτισμού και αξιών. Είμαι βέβαιος, ότι η προσέγγιση αυτή έχει αρκετούς υποστηρικτές ανάμεσα στούς ηγέτες της Ευρώπης και η προσεκτική παράθεση της, ίσως κινητοποιήσει θετικά αντανακλαστικά. Μήν ξεχνάμε, ότι η νίκη του Συριζα ασκεί μιά γοητεία σε κάποιες ομάδες Ευρωπαίων (σοσιαλιστές, νέοι κλπ) ενώ αρκετοί άλλοι, δυσαρεστημένοι απο την οικονομική και κοινωνική υποβάθμιση, δεν θα έβλεπαν με κακό μάτι μία ενναλλακτική λύση. Σε κάθε περίπτωση, πιστεύω ότι οι θιασώτες του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη, αντιλαμβάνονται ότι η ανάληψη της εξουσίας απο ένα αριστερό κόμμα σε μιά χώρα της ΕΕ, κρούει το καμπανάκι του κοινωνικού αδιεξόδου και ελοχεύει τον κίνδυνο επέκτασης και σε άλλες χώρες.

Οσον αφορά την χώρα μας, πιστεύω ότι τα όπλα της νέας κυβέρνησης στην διαπραγμέτευση είναι :

• η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και διαφθοράς, που ήταν μόνιμη εμμονή των εταίρων τα χρόνια του μνημονίου. Η νέα κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιήσει με αξιώσεις το επιχείρημα, ότι είναι η μόνη κυβέρνηση των τελευταίων χρόνων που μπορεί να λύσει το πρόβλημα, καθώς δεν έχει δεσμεύσεις, ούτε εξαρτήσεις από τα οικονομικά κέντρα ή τις συντεχνίες που βαρύνονται με φοροδιαφυγή και διαφθορά.
• η αναδιάρθρωση της δημόσιας διοίκησης. Επιχείρημα με σημαντική δόση αξιοπιστίας καθώς ο Συριζα κατέκρινε διαρκώς το πελατειακό κράτος και επικαλούταν την μείωση της γραφειοκρατίας και την εξυπηρέτηση του πολίτη. Φυσικά, θα πρέπει να ξεπεράσει τις ιδεοληψίες κάποιας μερίδας του κόμματος περί κρατισμού και παραγωγικότητας και να αποδείξει ότι επιθυμεί αποτελεσματική δημόσια διοίκηση.
• η διατήρηση των γεωστρατηγικών ισορροπιών στην περιοχή. Οι αναταράξεις στην περιοχή μας (Συρία, Ουκρανία κλπ) και η ρευστότητα που δημιουργούν, αναβαθμίζει τήν γεωπολιτική θέση της χώρας, δίνοντας διαπραγματευτικό πλεονέκτημα. Η προστασία των συμφερόντων της χώρας είναι μιά έννοια συνειφασμένη με την ευρωπαϊκή διπλωματία, ενώ ταυτόχρονα είναι απόλυτα κατανοητό στους εταίρους μας, ότι οι συμμαχίες μπορεί να αλλάξουν ενώ τα συμφέροντα είναι πάντα σταθερά. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να αναβαθμίσουν τον ρόλο τους στην περιοχή, το ίδιο και η Ρωσσία, επιδιώκοντας και οι δύο γεωστρατηγική αναθεώρηση υπέρ των συμφερόντων τους. Η εξεύρεση υδρογονανθράκων στην χώρα μας και ο ανταγωνισμός των αγωγών στην περιοχή μας ενισχύουν το επιχείρημα αυτό.
• η αποτυχία του υφιστάμενου προγράμματος, όχι μόνο επειδή προκάλεσε ανθρωπιστική κρίση στην χώρα και εκτίναξε τα ποσοστά ανεργίας, αλλά κυρίως γιατί δεν βελτίωσε κανέναν απο τους δείκτες που επικαλούταν. Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε, η ανάπτυξη δεν ήρθε, το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών δεν βελτιώθηκε και νέες επενδύσεις δεν πραγματοποιήθηκαν. Το μνημόνιο ήταν μία αποτυχία με όποιους όρους και αν το κρίνεις, κοινωνικούς ή οικονομικούς.

Τα άτομα-κλειδιά στην διαπραγμάτευση,  πιστεύω ότι είναι ο Ολάντ και ο Γιουνγκέρ.

Ο μέν Ολάντ, ώς πρόεδρος της δεύτερης ισχυρότερης χώρας της ΕΕ, προσπαθεί να διατηρήσει τον ρόλο του ως συνδιαχειριστή της ΕΕ με την Γερμανία, με φθίνουσα επιτυχία και αυξανόμενα προβλήματα. Γνωρίζει πολύ καλά, ότι η συνέχιση της πολιτικής λιτότητας θα πλήξει σε σύντομο χρονικό διάστημα και την Γαλλία, απο την οποία πιθανώς να ζητηθούν μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, που φυσικά δεν επιθυμεί. Η πρόταση αλλαγής της εφαρμοζόμενης πολιτικής απο άλλο μέλος της ΕΕ (πχ. Ελλάδα) τον βολεύει, αλλά ταυτόχρονα δεν θέλει να ταχθεί - τουλάχιστον φανερά- σε μιά συμμαχία εναντίον της Γερμανίας. Επιπλέον, γνωρίζει ότι και το προσωπικό πολιτικό του μέλλον εξαρτάται απο την εξέλιξη της οικονομικής πολιτικής της ΕΕ, καθώς αντιστροφή των εφαρμοζόμενων πολιτικών θα οδηγήσει σε βελτίωση της Γαλλικής οικονομίας και πιθανότατα σε μιά δεύτερη θητεία στο προεδρικό μέγαρο.

Ο δέ Γιουνγκέρ, με τον θεσμικό του ρόλο ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής επιτροπής αλλά και με την μακρά πολτική του ιστορία στο λαϊκό κόμμα, είναι ίσως ο μόνος που μπορεί να επηρεάσσει τις τιμωρητικές ιδεοληψίες της Γερμανίας, προβάλλοντας απόψεις που βρίσκονται πιό κοντά στά ευρωπαϊκά ιδεώδη.

Οι ισορροπίες είναι πολύ λεπτές και οι χειρισμοί ιδιαίτερα ευαίσθητοι. Η κυβέρνηση πρέπει να πείσει τους εταίρους μας, ότι οι προτάσεις της στοχεύουν πρωτίστως στην βελτίωση της Ευρωπαϊκής οικονομίας και δευτερευόντως στην επίλυση των προβλημάτων της Ελλάδος. Πρέπει να τους πείσουν ότι λειτουργούν ώς Ευρωπαίοι και όχι ως Ελληνες. Σε τελευταία ανάλυση, η Ευρώπη είναι δική μας, τουλάχιστον όσο είναι των Γερμανών. 

η ελπίδα νίκησε τον φόβο

Αναμφίβολα, οι εκλογές της 25ης Ιανουαρίου 2015 ήταν μια ημέρα ορόσημο στην νεοελληνική ιστορία, καθώς ανάδειξαν για πρώτη φορά στην εξουσία ένα κόμμα της αριστεράς και για πολλούς σηματοδότησαν το τέλος της μεταπολίτευσης. Κυρίως όμως, γιατί η νίκη του Συριζα, συνδέθηκε από αρκετούς, εντός και εκτός Ελλάδος, με την ελπίδα αλλαγής της πολιτικής λιτότητας της ΕΕ.

Η νίκη του Συριζα χαιρετήθηκε από πολλούς στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, όχι κατ' ανάγκη αριστερούς, αλλά ανθρώπους που περιμένουν, να δώσει το έναυσμα σε μια σειρά διεργασιών που θα καταλήξουν σε διαφορετική οικονομική και κοινωνική πολιτική της ΕΕ, με θετικές συνέπειες στους λαούς αλλά και στην οικονομία της Ευρώπης. 

Οι άνθρωποι αυτοί, περιμένουν από την νέα Ελληνική κυβέρνηση να συμβολίσει την αντίδραση στις κατεστημένες οικονομικές αντιλήψεις που κυριαρχούν στις κυβερνήσεις και τους θεσμούς της ΕΕ και να ενεργοποιήσει τα άτομα και τους μηχανισμούς που μπορούν να διαμορφώσουν και να προωθήσουν την εναλλακτική πρόταση. Περιμένουν επίσης από την νέα κυβέρνηση να υλοποιήσει πιλοτικές δράσεις και πολιτικές που θα αποδείξουν στην πράξη ότι οι νεοφιλελεύθερες πρακτικές που εφαρμόζονται έως τώρα, δεν είναι μονόδρομος, όπως επικαλούνται οι  υποστηρικτές τους, αλλά αδιέξοδη πολιτική που στηρίζεται στις ιδεοληψίες και τα συμφέροντα της οικονομικής ολιγαρχίας. 

Οι αντιδράσεις φυσικά θα είναι μεγάλες και θα πρέπει να αναζητηθούν σύμμαχοι, από όπου και αν προέρχονται καθώς το διακύβευμα είναι μεγάλο και η ευθύνη ακόμα μεγαλύτερη. Η επιτυχία του Συριζα, έστω και μερική, να βελτιώσει το «Ελληνικό πρόγραμμα», θα μεταδώσει  το όραμα μιας νέας Ευρώπης και σε άλλους λαούς συνεισφέροντας στην ανάληψη της εξουσίας από αντίστοιχα κόμματα και στην  σταδιακή αλλαγή της κεντρικής οικονομικής πολιτικής της ΕΕ. Αντίθετα, η αποτυχία του Συριζα θα επιβεβαιώσει τις Κασσάνδρες που θέλουν την παραδειγματική τιμωρία του ανυπάκουου και την περαιτέρω υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των Ευρωπαίων, υπέρ των ολιγαρχιών τους.

Επιστροφή στον μεσαίωνα της κυριαρχίας των λίγων και της εξαθλίωσης των πολλών ή προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της οικονομίας και διατήρησης των Ευρωπαϊκών ιδεωδών του κράτους πρόνοιας, του κράτους δικαίου, της ισονομίας και της  αλληλεγγύης. Αυτό είναι το διακύβευμα!  

Φυσικά, βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της πολιτικής του Συριζα είναι η αταλάντευτη πεποίθηση ότι ανήκουμε στην Ευρώπη, τουλάχιστον όσο και οι Γερμανοί και έχουμε υποχρέωση (όχι δικαίωμα) να συνδιαμορφώσουμε το μέλλον των Ευρωπαίων πολιτών.

Σε αυτούς που θα αναρωτηθούν πώς είναι δυνατόν η μικρή Ελλάδα –το 3% της ΕΕ- να αλλάξει την Ευρώπη, θα απαντήσω ότι η μικρή Ελλάδα δεν θα αλλάξει την Ευρώπη αλλά θα αποτελέσει τον καταλύτη για να αλλάξουν οι Ευρωπαίοι που θα αλλάξουν την Ευρώπη και θα θυμίσω ότι πάντα στην ιστορία, οι σημαντικές αλλαγές ξεκίνησαν από κάποιες μικρές «γωνιές» του πλανήτη, συνήθως πιεσμένες από κάποια κρίση, πόλεμο ή δυνάστη, που όμως είχαν ταυτότητα, πολιτισμό και πίστη ότι αξίζουν κάτι καλύτερο.

Στην Ελλάδα, η ευθύνη της νέας κυβέρνησης είναι ακόμα μεγαλύτερη καθώς η χώρα μας βρίσκεται σε δυσχερέστατη θέση που απαιτεί μεταρρυθμίσεις και αλλαγές όχι μόνο στις παραγωγικές αλλά και στις θεσμικές και διοικητικές δομές της χώρας. Πρέπει επιτέλους αυτή η χώρα να ξεκολλήσει από το κακό παρελθόν της και τα ιδεολογήματα που το συνόδευαν και να προχωρήσει μπροστά. Πρέπει επιτέλους οι κυβερνώντες της χώρας αυτής να αρχίσουν να σχεδιάζουν το μέλλον της με κύριο γνώμονα το συμφέρον της χώρας και όχι κάποιων ξενόδουλων ολιγαρχών. Πρέπει επιτέλους να οργανωθεί δημόσια διοίκηση σύγχρονου ευρωπαϊκού κράτους με στόχο την αποτελεσματικότητά της και όχι την αυτοεξυπηρέτηση της και τις πελατειακές σχέσεις των πολιτικών. Πρέπει επιτέλους να βελτιωθεί το κράτος πρόνοιας (υγεία, παιδεία κλπ) με σκοπό την εξυπηρέτηση του πολίτη και όχι των συμφερόντων συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων ή οικονομικών παραγόντων. Τέλος, πρέπει επιτέλους να αποκατασταθεί το αίσθημα δικαίου στην Ελληνική κοινωνία, και η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς της (δικαιοσύνη, αστυνομία κλπ) που θα βελτιώσει την ανύπαρκτη συνοχή της και θα προωθήσει την συλλογικότητα έναντι του ατομισμού.

Για τον λόγο αυτό απαιτούνται άμεσα δράσεις, στην κατεύθυνση της αποκατάστασης του δικαίου, που θα αναπτερώσουν το ηθικό των Ελλήνων και θα μετατρέψουν τον θυμό σε ελπίδα. Τέτοιες δράσεις θα μπορούσαν να είναι κινήσεις στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της διαφθοράς (που έχουν και την υποστήριξη των ισχυρών της Ευρώπης), στην βελτίωση των εργασιακών σχέσεων (επαναφορά συλλογικών συμβάσεων, αύξηση κατώτατου μισθού κλπ) και στον εξορθολογισμό και απλούστευση του φορολογικού μας συστήματος (χωρίς εξαιρέσεις και ειδικές κατηγορίες). Η νίκη του Συριζα δίνει μια ευκαιρία για όλα αυτά καθώς οι νέοι κυβερνώντες είναι εκτός των συστημάτων διαπλοκής, και οι Έλληνες τόσο απηυδισμένοι που θα δεχθούν αλλαγές αρκεί να τις θεωρούν δίκαιες.

Τα πρώτα βήματα είναι θετικά, κυρίως στον τομέα της διαπραγμάτευσης με τους εταίρους μας. Οι ασφυκτικές αντιδράσεις ήταν αναμενόμενες και δεν πρέπει να επηρεάσουν την ουσία της διαπραγμάτευσης. Η ιστορία, ειδικά της Ευρώπης, δείχνει ότι όποιοι διαπραγματεύθηκαν σκληρά, στο τέλος κέρδισαν περισσότερα.

Αντίθετα, στο εσωτερικό συνεχίζεται η προεκλογική πολυγλωσσία και σε κάποιες περιπτώσεις ο λαϊκισμός και η ιδεοληψία. Αριστερά δεν σημαίνει προστασία των αδυνάμων άνευ όρων αλλά η προστασία των αδυνάμων μέσα σε ένα σύστημα κανόνων και δικαίου. Αλλιώς, μετατρέπεις κάποιους αδύναμους σε προνομιούχους.  

Λιγο μετα τις προηγούμενες εκλογές, τον Ιούνιο του 2012, έγραφα ότι ο φόβος νίκησε τον θυμό  αναδεικνύοντας μία κυβέρνηση που καλλιέργησε τον φόβο της πτώχευσης και της καταστροφής. Ενάμιση χρόνο μετά, η αναποτελεσματικότητα και η ξενοδουλεία της προηγούμενης κυβέρνησης, οδήγησε τον θυμό να νικήσει τον φόβο, δίνοντας παράλληλα και μιά αχτίδα ελπίδας. Σε αυτή την αχτίδα ελπίδας θα πρέπει να επενδύσει η νέα κυβέρνηση, καθώς ο θυμός μπορεί εύκολα να στραφεί εναντίον της. Η νέα κυβέρνηση δεν πρέπει να ξεχάσει ούτε στιγμή, ότι οι πρόσφατοι ψηφοφόροι της, δεν είναι πολίτες με συνειδητή αριστερή αντίληψη, αλλά αποκύημα της κρίσης που ψήφισε αρνητικά. Ανάμεσα τους, πρώην κρατικοδίαιτοι ΠαΣοΚοι που αναζητούν νέο καράβι, δυσαρεστημένοι Νεοδημοκράτες που ψάχνουν νέες ευκαιρίες αλλά κυρίως η μάζα αυτή των περιπλανώμενων ψηφοφόρων που προσδιορίζονται με βάση το προσωπικό τους μικροσυμφέρον.

Η νέα κυβέρνηση, θα πρέπει να δείξει σε όλους αυτούς ότι οι πελατειακές σχέσεις τελείωσαν, όπως και η περιφρούρηση των μικρών έως μεγάλων συμφερόντων εις βάρος του συνόλου. Το συλλογικό (που περικλείει δικαιοσύνη) θα πρέπει να κυριαρχήσει στο ατομικό ( που περικλείει διαφθορά).

Τότε μόνο, ο  θυμός θα μετατραπεί σε ελπίδα και η χώρα θα αποκτήσει προοπτική ευημερίας.