περί άμεσης δημοκρατίας

Η δημοκρατία θεωρείται από τους περισσότερους, ως το καλύτερο σύστημα διακυβέρνησης καθώς η εξουσία πηγάζει, ασκείται και εξυπηρετεί τα συμφέροντα του συνόλου των πολιτών.

Η δημοκρατία σαν σύστημα διακυβέρνησης, επινοήθηκε και αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπου, στην αρχαία Αθήνα και είχε την μορφή της άμεσης δημοκρατίας, όπου ο κάθε πολίτης εκπροσωπούσε τον εαυτό του σε όλες τις διαδικασίες της πόλης-κράτους.

Η Αθηναϊκή δημοκρατία, εξελίχθηκε σαν σύστημα σε διάρκεια τουλάχιστον 100 ετών, ξεκινώντας το 590 π.Χ. με τους νόμους του Σόλωνα. Οι βασικότεροι κανόνες του συστήματος εγκαταστάθηκαν το 508 π.Χ. από τον Κλεισθένη, ο οποίος για πολλούς θεωρείται και ο "πατέρας" της δημοκρατίας. Το σύστημα ολοκληρώθηκε από τον Εφιάλτη το 462 π.Χ. με κάποιες ρυθμίσεις που έκανε στους κανόνες του Κλεισθένη.

Το πολίτευμα της δημοκρατίας, πήρε το όνομά του από την σύνθεση των λέξεων Δήμος (=πολίτες με δικαίωμα εκπροσώπησης) και κρατώ (= εξουσιάζω, κυριαρχώ) και μάλλον επινοήθηκε από τους ολιγαρχικούς για να δυσφημίσουν το νέο πολίτευμα, καθώς χρησιμοποίησαν σαν δεύτερο συνθετικό, την λέξη κρατώ που είναι πολιτικά σκληρότερη από το σύνηθες χρησιμοποιούμενο συνθετικό άρχω (=κυβερνώ, διοικώ) όπως μοναρχία, ολιγαρχία κλπ.

Εκτός από την Αθήνα, η δημοκρατία αναπτύχθηκε και σε και άλλες πόλεις της αρχαίας Ελλάδος (Μίλητος, Σάμος, Νάξος, Έφεσος κλπ) αλλά σε καμία δεν εφαρμόσθηκε με την πληρότητα και την αμεσότητα της Αθήνας.

Η Αθηναϊκή δημοκρατία λειτουργούσε μέσω τριών πολιτικών σωμάτων, της εκκλησίας του Δήμου, της βουλής των 500 και των δικαστηρίων.

Η εκκλησία του Δήμου είχε αρμοδιότητες, την εκτελεστική λειτουργία της πόλης (υπογραφή συμφωνιών με άλλες πόλεις, κήρυξη πολέμου, απονομή ιδιότητας πολίτη κλπ), την εκλογή αξιωματούχων (με συγκεκριμένες αρμοδιότητες και διάρκεια), την ψήφιση νόμων και την εκδίκαση πολιτικών εγκλημάτων. Από τα μέσα του 5ου π.Χ. αιώνα, οι δύο τελευταίες λειτουργίες μεταφέρθηκαν σε μεγάλο βαθμό στα δικαστήρια. Η εκκλησία του Δήμου συνεδρίαζε κατ' αρχάς μία φορά τον μήνα, ενώ από τον 4ο π.Χ. αιώνα, συνεδρίαζε 4 φορές τον μήνα.

Δικαίωμα συμμετοχής στην εκκλησία του Δήμου, είχαν όλοι οι Αθηναίοι πολίτες, δηλαδή όλοι οι άρρενες που είχαν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις και ήταν νόμιμα τέκνα Αθηναίων πολιτών και από τους δύο γονείς τους. Επιπλέον αυτών, δικαίωμα συμμετοχής είχαν και κάποιοι μέτοικοι, οι λεγόμενοι ισοτελείς, στους οποίους η εκκλησία του Δήμου παραχωρούσε πολιτικά δικαιώματα μετά από πολύχρονη και σημαντική παρουσία στην πόλη (πχ. Αριστοτέλης). Αντίθετα, η ιδιότητα του πολίτη, μπορούσε να αφαιρεθεί από την εκκλησία του Δήμου, σε όσους χρωστούσαν φόρους ή είχαν καταδικαστεί για κάποια αξιόποινη πράξη. Στην κάθε συνέλευση δικαίωμα ψήφου είχαν μόνο όσοι παρευρίσκονται και για να είναι έγκυρη η κάθε απόφαση απαιτούσε ελάχιστο αριθμό συμμετεχόντων, που σε κάποιες αποφάσεις έφτανε τις 6.000 πολίτες.

Στην Αθηναϊκή δημοκρατία δεν υπήρχαν κόμματα αλλά ανεξάρτητοι ομιλητές που αγόρευαν υπέρ της άποψής τους. Πολλές φορές δημιουργούνταν ομάδες πολιτών που υποστήριζαν κάποιες απόψεις ή κάποιους χαρισματικούς ομιλητές αλλά ταυτόχρονα υπήρχε ο θεσμός τους εξοστρακισμού (εξορία) που μπορούσε να επιβάλλει η εκκλησία του Δήμου, σε άτομα που συγκέντρωναν μεγάλη εξουσία σαν ασφαλιστική δικλείδα στην επικράτηση των ισχυρών και χαρισματικών. Οι ψηφοφορίες γινόταν με ανάταση του χεριού, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ψήφιζαν με χρωματιστά σφαιρίδια τα οποία έριχναν σε πιθάρι ή με όστρακα (κομμάτια αγγείων) στα οποία έγραφαν συνήθως ονόματα.

Τα δικαστήρια είχαν αρχικά αρμοδιότητα την εκδίκαση αστικών υποθέσεων, δηλαδή διαφορών μεταξύ των πολιτών, ενώ αργότερα προστέθηκαν και υποθέσεις πολιτικών δικών. Στα δικαστήρια δικαίωμα συμμετοχής είχαν οι Αθηναίοι πολίτες που είχαν συμπληρώσει το 30ο έτος της ηλικίας τους και απαιτούσαν επίσης ελάχιστος αριθμός συμμετεχόντων, που ανάλογα με την υπόθεση κυμαινόταν από 200 έως 6.000 άτομα.

Η βουλή των 500 είχε αρμοδιότητες την προετοιμασία των συνελεύσεων της εκκλησίας του Δήμου με συγγραφή εισηγήσεων και την εκπροσώπηση της πόλης σε συγκεκριμένα θέματα. Οι βουλευτές επιλεγόταν με κλήρωση μεταξύ των πολιτών και είχαν δικαίωμα συμμετοχής έως δύο φορές στην ζωή τους. Είχαν θητεία ενός έτους και ήταν το μόνο σώμα που οι εκπρόσωποι του μπορούσαν να διωχθούν για λάθη, παραλήψεις ή ατασθαλίες σε σχέση με την διοίκηση της πόλης. Από τους 500 βουλευτές, κάθε ημέρα εκλεγόταν ένας σαν αρχηγός του κράτους με δικαίωμα μόνο μίας εκλογής στην ζωή του και αρμοδιότητες την προεδρία στην εκκλησία του Δήμου, την κατοχή του ταμείου του κράτους και την εκπροσώπηση σε ξένους επισκέπτες.

Η συμμετοχή στις διαδικασίες της πόλης ήταν προαιρετική, αλλά από αυτήν εξαρτιόταν το κύρος του κάθε πολίτη. Από το 403 π.Χ. θεσπίσθηκε η πληρωμή για την συμμετοχή στην εκκλησία του Δήμου, των πρώτων 6.000 πολιτών που θα εμφανιζόταν.

Η Αθηναϊκή δημοκρατία στηριζόταν στις αρχές της ισονομίας και της ισοπολιτείας, δηλαδή στην αρχή ότι όλοι οι πολίτες είναι ίσοι απέναντι στον νόμο και έχουν ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις απέναντι στην Πόλη-κράτος. Για την διατήρηση αυτών των αρχών, είχαν θεσπίσει, ένα σύνολο κανόνων και πρακτικών που απέτρεπαν την προνομιακή μεταχείριση κάποιων πολιτών, την κερδοσκοπία εις βάρος του συνόλου και την κατάχρηση εξουσίας. Παράλληλα, οι πολίτες έπρεπε να διατηρούν ένα υψηλό επίπεδο πολιτικής αντίληψης, γνώμης και δεξιότητας ώστε να μην παρασύρονται από χαρισματικούς ρήτορες ή σοφιστές. Για τον λόγο αυτό, η πόλη προωθούσε την συμμετοχή σε εκδηλώσεις που ανέπτυσσαν την πολιτική αντίληψη (π.χ. θέατρο) τις οποίες επιδοτούσε στα λαϊκά στρώματα. Η Δημοκρατία ήταν υποχρέωση των πολιτών και όχι μόνο δικαίωμά τους.

Η Αθηναϊκή δημοκρατία δεν είχε έμμισθους δημόσιους λειτουργούς (δημοσίους υπαλλήλους) και η λειτουργία της πόλης πραγματοποιούταν από τους ίδιους τους πολίτες, που αναλάμβαναν περιοδικά ή με κλήρωση τις θέσεις διακυβέρνησης (πχ ληξίαρχος), ενώ υπήρχαν και ελάχιστοι δούλοι που ανήκαν στην πόλη ή έμμισθοι ξένοι (πχ. Σκύθες ροπαλοφόροι) για την τήρηση της τάξης

Η Αθηναϊκή άμεση δημοκρατία, καταλύθηκε το 322 π.Χ. όταν οι Μακεδόνες κατέλαβαν την Αθήνα, ενώ η προσπάθεια αναβίωσής της κατά το 2ο π.Χ. αιώνα είναι αμφίβολο αν προσέγγισε τον θεσμό των προηγούμενων χρόνων.

Ο θεσμός της άμεσης δημοκρατίας, λειτούργησε στην αρχαία Αθήνα για 186 χρόνια, από το 508 π.Χ. έως το 322 π.Χ. και δεν εφαρμόσθηκε ποτέ ξανά και πουθενά αλλού με την ίδια πιστότητα και αποτελεσματικότητα,

Προσπάθειες εφαρμογής ανάλογου συστήματος (res publica) έγινε την ίδια περίοδο, στην αρχαία Ρώμη, μετά την εκθρόνιση του τελευταίου βασιλιά Λεύκιου Ταρκίνιου το 509 π.Χ. αλλά γρήγορα κατέληξε σε λαϊκή αριστοκρατία, με διαχωρισμό των πολιτών σε πατρικίους και πληβείους και ουσιαστική διακυβέρνηση της πόλης από τους πρώτους.

Πολλούς αιώνες μετά, σε κάποιες περιοχές της Ευρώπης, επιχειρήθηκε να εφαρμοσθούν συστήματα διακυβέρνησης που είχαν στοιχεία της αρχαιοελληνικής άμεσης δημοκρατίας αλλά χωρίς διάρκεια και ιδιαίτερη επιτυχία, γιατί μάλλον αποτελούσαν προσπάθειες αυτοδιαχείρησης έξω απο τα πλαίσια της μεσαιωνικής φεουδαρχίας και όχι συνειδητές προσπάθειες αναβίωσης του θεσμού.

Ετσι, στοιχεία άμεσης δημοκρατίας εμφάνισε η Γαληνότατη Δημοκρατία της Βενετίας, στα πρώτα χρόνια της ύπαρξής της, τον 8ο μ.Χ. αιώνα, με την αμεσότητα της γενικής συνέλευσης (arengo) των πολιτών να ενσωματώνεται σε ένα σύστημα επί της ουσίας ολιγαρχικό που λειτουργούσε ιεραρχικά υπό τον Δόγη και διάφορα συμβούλια ευγενών. Μέσα από πολλές "συνταγματικές" αλλαγές, λαϊκές εξεγέρσεις και δολοφονίες δόγηδων, η μεσαιωνική αυτή κοινότητα (κομμούνα) καταλύθηκε το 1297 μ.Χ. με περιορισμό των ελευθεριών των πολιτών και ενίσχυση της εξουσίας της αριστοκρατίας.

Την περίοδο αυτή συναντώνται στοιχεία άμεσης δημοκρατίας, στις κυνηγητικές κοινότητες των Σκανδιναβικών χωρών (Ισλανδία, Νορβηγία, Δανία), με την θέσπιση από τον 8ο μ.Χ. αιώνα, της συνάθροισης των ελεύθερων ανθρώπων (thing ή ting) σε καθορισμένο τόπο και χρόνο, με σκοπό να νομοθετήσουν και να αποδώσουν δικαιοσύνη.

Κάποιοι μελετητές διακρίνουν στοιχεία άμεσης δημοκρατίας στο κίνημα των Ζηλωτών που κατέλαβε την εξουσία της πόλης της Θεσσαλονίκης, από το 1342 έως το 1349, εν μέσω της διαπάλης του Ιωάννη Καντακουζηνού με τον δούκα Αλέξιο Απόκαυκο για την κατάληψη του Βυζαντινού θρόνου. Η κίνηση αυτή, ήταν αποτέλεσμα της λαϊκής δυσαρέσκειας απέναντι στην ελέω θεού διοίκηση των ευγενών της Βυζαντινής περιόδου και αποτελούσε μάλλον προσπάθεια διοίκησης της πόλης εκτός αυτοκρατορικών θεσμών, παρά εφαρμογής της άμεσης δημοκρατίας.

Στο κοντινό παρελθόν, στοιχεία άμεσης δημοκρατίας, επικεντρωμένα όμως στην διαχείριση της παραγωγής, εμφάνισε και η Παρισινή κομμούνα που είχε την εξουσία της πόλης του Παρισιού από τις 26/3 έως τις 18/5/1871. Στους λίγους μήνες που διήρκεσε, το Παρίσι διοικούταν από γενική συνέλευση των πολιτών η οποία εξέλεγε ανακλητούς εκπροσώπους, θέσπισε ενιαίο μισθό για όλα τα επαγγέλματα και αντικατέστησε τον στρατό με πολιτοφυλακή.

Σήμερα, αρκετά κράτη του πλανήτη έχουν δημοκρατικό πολίτευμα, αλλά κανένα δε εφαρμόζει τις αρχές της άμεσης δημοκρατίας. Ο τύπος της δημοκρατίας που εφαρμόζεται είναι η αντιπροσωπευτική δημοκρατία, όπου οι πολίτες ψηφίζουν κάθε 4 χρόνια αντιπροσώπους (βουλευτές, γερουσιαστές) οι οποίοι τους εκπροσωπούν εν λευκώ μέχρι τις επόμενες εκλογές. Ασφαλιστική δικλείδα του συστήματος είναι η ύπαρξη κομμάτων που αντιπολιτεύονται, η ανάπτυξη της δημοσιογραφίας σαν θεσμικός φορέας ελέγχου της εξουσίας και η δυνατότητα οργάνωσης των πολιτών σε συνδικάτα, σωματεία, συλλόγους κλπ που έχουν την δυνατότητα να εκφράσουν την αντίθεση τους στους κυβερνώντες.

Ελληνες και Κινέζοι

Οι Ελληνες και οι Κινέζοι δημιούργησαν δύο απο τους αρχαιότερους, μακροβιότερους αλλά και σημαντικότερους πολιτισμούς του κόσμου. Οι δύο πολιτισμοί αναπτύχθηκαν παράλληλα σε δύο διαφορετικές περιοχές του πλανήτη, χωρίς να επηρεάσει ο ένας τον άλλον, έχοντας όμως παράλληλες περιόδους ακμής και παρακμής και αντίστοιχες πτυχές στην ιστορία τους.

Οι δυο λαοί ξεκινάνε παράλληλα την ιστορία τους, με την γεωργία και την διατήρηση ζώων να αναφέρονται και στις δύο περιοχές από την 5η χιλιετία π.Χ, ενώ η κεραμική και η ιατρική αρχίζουν να αναπτύσσονται παράλληλα από την 3η χιλιετία π.Χ. Οι δυο λαοί εφευρίσκουν σχεδόν παράλληλα την γραφή κατά την 2η χιλιετία π.Χ. Οι Κινέζοι μετρούν τον χρόνο από τις περιστροφές της σελήνης ήδη από την 3η χιλιετία π.Χ., ενώ οι Ελληνες δημιουργούν το πρώτο ηλιακό ημερολόγιο τον 6ο αιώνα π.Χ. με τον Αναξίμανδρο, και σχεδιάζουν τον πρώτο χάρτη της τότε γνωστής γής, στον οποίον δεν περιλαμβανόταν η Κίνα. Και οι δυο λαοί ανέπτυξαν την φιλοσοφία, το θέατρο και τις επιστήμες. Η επιστημονική ανάπτυξη της αστρονομίας ξεκινάει στην Ελλάδα από τον 6ο αιώνα π.Χ., ενώ το πρώτο αστεροσκοπείο στον κόσμο, κτίστηκε στο Πεκίνο το 1279 μ.Χ.

Και οι δυο λαοί έκαναν μεγάλες επιστημονικές ανακαλύψεις που επηρέασαν την πορεία της ανθρωπότητας. Οι Ελληνες πρώτοι ανακάλυψαν το αλφάβητο (10ος αιώνας π.Χ.), τον ηλεκτρισμό, την κλεψύδρα και ήταν οι πρώτοι που έκοψαν νομίσματα τον 7ο π.Χ αιώνα, ενώ οι Κινέζοι ανακάλυψαν από τον 11ο μ.Χ. αιώνα, το μπαρούτι, την τυπογραφία και την πυξίδα.

Όταν τον 5ο αιώνα π.Χ. η Ελλάδα ζούσε το μεγαλείο του "χρυσού αιώνα" , στην Κίνα ο Κομφούκιος έθετε τις αρχές της Κινεζικής φιλοσοφίας. Η διδασκαλία του στηρίζεται περισσότερο στην ηθική, παρά στην θεολογία και είναι προσανατολισμένη στον "ορθό" τρόπο ζωής, την συμπεριφορά του ανθρώπου καθώς και τον τρόπο διακυβέρνησης του. Οι Ελληνες ανακαλύπτουν την δημοκρατία και οι Κινέζοι τον σωστό πολίτη.

Έως τον 2ο π.Χ. η Κίνα ήταν χωρισμένη σε βασίλεια που ανταγωνίζονταν μεταξύ τους, όπως οι πόλεις-κράτη στην Ελλάδα, ενώ το 221 π.Χ. ο Κίν Σι Χουάνγκι-Τί, ένωσε μετά από πολέμους τα βασίλεια αυτά σε μία αυτοκρατορία, όπως ακριβώς έκανε ο Φίλιππος Β' το 338 π.Χ. μετά την νικηφόρα μάχη της Χαιρώνειας. Για να αποφύγει δε, τις επιδρομές των Μογγόλων, ο πρώτος αυτοκράτορας της Κίνας, ξεκίνησε την κατασκευή του Σινικού τείχους.

Η δυσκολία διατήρησης της αχανούς αυτής αυτοκρατορίας και η μόνιμη απειλή των Μογγόλων, οδήγησε κατά τον Μεσαίωνα, την Κίνα σε πολλές εναλλαγές δυναστειών στη εξουσία, φεουδαρχικούς πολέμους και διαπλοκή, ενώ οι Ελληνες την αντίστοιχη περίοδο, προσπαθούσαν με τον ίδιο τρόπο, να να διατηρήσουν την ακεραιότητα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας από τους εξωτερικούς επιδρομείς.

Η μόνη φορά που η μοίρα του ενός λαού επηρεάσθηκε από την μοίρα του άλλου, ήταν τον 13ο αιώνα, με τους επεκτατικούς πολέμους των Μογγόλων. Το 1264 μ.Χ., ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Μιχαήλ Η' Παλαιολόγος πάντρεψε, για διπλωματικούς λόγους, την κόρη του Μαρία, με τον Αμπακά, ανιψιό του βασιλιά των Μογγόλων Κιουμπλάι Χάν, στέλνοντας την να μείνει στην τότε πρωτεύουσα τους, Σανγκτού στα σύνορα με την Κίνα. Η συμμαχία αυτή άλλαξε τα σχέδια του Κιουμπλάι Χάν να επεκταθεί πρός την Δύση, στρέφοντάς τον πρός την Κίνα, την οποία κατέκτησε το 1279 μ.Χ. Μετά τον θάνατο του Κιουμπλάι Χάν το 1294 μ.Χ. οι εσωτερικές έριδες των Μογγόλων βοηθούν τους Κινέζους να ανακτήσουν την αυτοκρατορία τους το 1368 μ.Χ., ενώ στρέφουν για άλλη μια φορά τους Μογγόλους προς την Δύση. Οι επιδρομές προς την Δύση τους φέρνουν αντιμέτωπους με τους Οθωμανούς , τους οποίους νικούν κατά κράτος το 1402 μ.Χ. στην μάχη της Άγκυρας, αναβάλλοντας για μισό αιώνα την δική μας υποδούλωση στο τουρανο-μογγολικής προέλευσης φύλο των Οθωμανών.

Βασική διαφορά στην ιστορία των δύο πολιτισμών είναι η εσωστρέφεια των Κινέζων, που σε αντίθεση με τους Ελληνες, δεν επιδίωξαν ποτέ να επεκτείνουν τα σύνορά τους ούτε να κάνουν αποικίες ή εμπορικούς σταθμούς στο εξωτερικό. Επίσης, δεν ενδιαφέρθηκαν να αναπτύξουν το εξωτερικό εμπόριο και όλες οι εμπορικές πράξεις προς το εξωτερικό γινόταν πάντα απο ξένους εμπόρους που επισκέπτονταν την Κίνα.

Στην παράλληλη μακρόχρονη ιστορία τους, οι δυο λαοί ήρθαν ελάχιστες φορές σε επαφή , ενώ καμία δεν ήταν αρνητική ή πολεμική. Η πρώτη επαφή των δύο λαών εκτιμάται ότι έγινε στον 6-7ο π.Χ. αιώνα, μέσω προϊόντων τους, τα οποία ενδιάμεσοι λαοί (Μήδοι, Πέρσες, Φοίνικες κλπ) μετέφεραν από τον έναν λαό στον άλλον. Το γεγονός αυτό μαρτυρεί η παρουσία ελληνικών προϊόντων κεραμικής και χειροτεχνίας σε αρχαιολογικές ανασκαφές στην Κίνα, ακόμα και ενδείξεις εξαγωγών ελαιολάδου και ελιάς στην μακρινή αυτή περιοχή. Αντίστοιχα, οι Ελληνες των Ιωνικών πόλεων γνώριζαν από τον 9ο αιώνα π.Χ. το μετάξι και τα μεταξωτά υφάσματα, αλλά πίστευαν ότι πρόκειται για φυτική ίνα. Επιπλέον, από τον 6ο αιώνα π.Χ μνημονεύονται στον Ελλαδικό χώρο, τα κινεζικής προέλευσης μπαχαρικά μοσχοκάρυδο και διαφόρων ειδών πιπέρια, ενώ από τον 2ο αιώνα π.Χ. , οι Ελληνες χρησιμοποιούσαν την κάσσια (κινέζικη κανέλα), την οποία ονόμαζαν αρτεμισία, προς τιμήν της θεάς Άρτεμις, όπως επίσης και το άγνωστο σήμερα μπαχαρικό ασαφετίδα.
Κάποιοι μελετητές υποστηρίζουν, ότι τον 6ο αιώνα π.Χ. έγινε η πρώτη φυσική επαφή των δύο λαών, όταν Ελληνες έμποροι προσέγγισαν δια θαλάσσης τις νότιες ακτές της Κίνας για απευθείας ανάπτυξη εμπορικών συναλλαγών, η οποία όμως δεν φαίνεται να συνεχίσθηκε. Είναι χαρακτηριστικό, ότι η κινέζικη είναι απο τις ελάχιστες γλώσσες, που το όνομα της χώρας μας προέρχεται από το Ελλάς. Έτσι, στα κινέζικα η Ελλάδα, ονομάζεται Σελλά που πιθανώς να προέρχεται από το προ-ομηρικό Σελλάς (=χώρα του φωτός).

Η πρώτη καταγεγραμμένη επαφή των δύο πολιτισμών, χρονολογείται απο τον 4ο π.Χ αιώνα, όταν ο Μ.Αλεξάνδρος, κατέκτησε τις επαρχίες της Βακτριανής και της Σογδιανής, στα δυτικά σύνορα της Κίνας και ίδρυσε πόλεις στην περιοχή. Το 1993, Κινέζοι και Ιάπωνες αρχαιολόγοι, ανακάλυψαν τα ερείπια ελληνικής πόλης κοντά στα σύνορα με το Τατζικιστάν. Πρόκειται για την αρχαία πόλη Νίγια, την οποία πρώτος προσδιόρισε το 1903, ο Βρετανός εξερευνητής σερ Ορελ Στέιν, από αφηγήσεις Κινέζων χωρικών της περιοχής. Στα ερείπια, βρέθηκαν έπιπλα ελληνικής τεχνοτροπίας, ανάγλυφες παραστάσεις με μαιάνδρους και άλλα αρχαιοελληνικά σύμβολα καθώς και ελληνικοί αμφορείς, που χρονολογήθηκαν στον 4ο π.Χ. αιώνα. Η πόλη εικάζεται ότι ιδρύθηκε από στρατιώτες του Μ.Αλεξάνδρου ή από άμεσους απογόνους τους που έμειναν στην περιοχή. Την παρουσία Ελλήνων στην νοτιοδυτική Κίνα, μαρτυρά και η ονομασία των κατοίκων της περιοχής ως Ντάι Γουάν (=μεγάλοι Ιωνες). Οι Ελληνες στρατιώτες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή ανέπτυξαν εμπορικές σχέσεις με τους Κινέζους, καθώς το Ελληνιστικό βασίλειο της Βακτριανής έκανε αποδεδειγμένα εμπόριο με την Κίνα, απο το 250 π.Χ. έως το 130 μ.Χ. που καταλύθηκε, μεταφέροντας από εκεί προς την Ελλάδα, μετάξι και μπαχαρικά.

Πρόσφατα, η αρχαιολογική σκαπάνη ανακάλυψε στην περιοχή Shaanxi της βορειοδυτικής Κίνας, την σαρκοφάγο της αυτοκράτειρας Γού Χουιφέι που πέθανε το 737 μ.Χ. Η σαρκοφάγος είναι ελληνικής τεχνοτροπίας, μαρμάρινη, με ανάγλυφες παραστάσεις πολεμιστών που έχουν ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά και ζώων (λιοντάρια, τράγοι, ελάφια) που δεν υπάρχουν στην περιοχή.

Το μοναδικό άνοιγμα της Κίνας στον υπόλοιπο κόσμο, συνέπεσε με τα τελευταία χρόνια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, όταν ο θρυλικός ναύαρχος Ζαν Χέ περιέπλευσε απο το 1405 έως το 1433 μ.Χ, όλες τις ακτές τής Νοτίου Ασίας από την Κίνα έως την Αραβία και τις ακτές της Ανατολικής Αφρικής. Με στόλο 300 πλοίων, ο πρωτοπόρος αυτός Κινέζος, προσπάθησε να ανοίξει εμπορικούς δρόμους και να φέρει την Κίνα πιο κοντά στον υπόλοιπο κόσμο. Η προσπάθεια του όμως εγκαταλείφθηκε καθώς η Κίνα επέλεξε και πάλι τον δρόμο του απομονωτισμού και οι δυο λαοί δεν συναντήθηκαν και πάλι.

Οι δυο λαοί ήρθαν σε πρώτη ουσιαστική επαφή τα τελευταία 20 χρόνια, με την διάδοση των κινέζικων προϊόντων ανά τον πλανήτη και την μετανάστευση κάποιων Κινέζων στην χώρα μας. Έτσι, στην Ελλάδα σήμερα ζουν περίπου 30.000 Κινέζοι, ενώ στην Κίνα οι Έλληνες δεν ξεπερνούν τους 100.

Σήμερα, η Κίνα είναι η 2η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, η 1η σε πληθυσμό και 4η σε έκταση χώρα του κόσμου και το μόνο που μας συνδέει με αυτήν είναι ότι και οι δύο λαοί έχουν ένδοξους προγόνους.

Λέτε, μετά 70 αιώνες παράλληλης ιστορίας, τα δύο έθνη να συναντηθούν και η ακμή του ενός να αντιστρέψει την παρακμή του άλλου ? Λέτε, τελικά να τους πείσουμε να αρχίσουν να τρώνε ο καθένας από μία ελιά και να πίνουν από ένα ποτήρι ελληνικό κρασί, τον χρόνο ?

Μαραθώνας, 2.500 χρόνια πρίν

Σαν σήμερα, το 490 π.Χ. διεξήχθη στον Μαραθώνα η διάσημη μάχη του Μαραθώνα, ανάμεσα στους Αθηναίους και Πλαταιείς, εναντίον των Περσών. Τα γεγονότα της μάχης ειναι λίγο πολύ γνωστά στους περισσότερους Ελληνες, καθόσον αυτή η μάχη αποτελεί μια απο τις σπουδαιότερες στιγμές της Ελληνικής ιστορίας.

Ο Μεγάλος Βασιλέας των Περσών, Δαρείος, αποφάσισε το 492 π.Χ. να τιμωρήσει τους Ελληνες για την υποκίνηση της επανάστασης των Ιωνικών πόλεων, την οποίαν κατέπνιξε το 494 π.Χ. επαναφέροντας τις ευημερούσες ελληνικές αποικίες υπό την κυριαρχία του. Γιά τον λόγο αυτό, έστειλε τον γαμπρό του και στρατηγό Μαρδόνιο, να υποτάξει τη Ελλάδα εισβάλοντας απο την Θράκη. Η εκστρατεία του 492 π.Χ. απέτυχε, καθώς ο περσικός στόλος έπεσε θύμα αντίξοων καιρικών συνθηκών στο ακρωτήρι του Αθωνα, χάνοντας 300 πλοία και 20.000 άνδρες.

Το εγχείρημα, επανελήφθη τον Σεπτέμβριο του 490 π.Χ. με άλλη μέθοδο, μεταφέροντας τον στρατό του διά θαλάσσης, απο την Κιλικία στην Αττική. Με αρχηγούς τον Δάτη και τον Αρταφέρνη, οι Πέρσες είχαν κάποιες πρώτες επιτυχίες, υποτάσσοντας τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων και στην συνέχεια την Ερέτρεια στην Εύβοια, που ενίσχυσαν την αλαζονεία τους και επιχείρησαν απόβαση στην παραλία του Μαραθώνα.

Εκεί τους περίμεναν 10.000 Αθηναίοι και Πλαταιείς, που εφαρμόζοντας την στρατηγική του Μιλτιάδη, επιτέθηκαν κατά μέτωπο στις υπέρτερες δυνάμεις των Περσών. Η αποφασιστικότητα των Ελλήνων στρατιωτών σε συνδιασμό με επιτυχημένες τακτικές πού εφαρμόσθηκαν, οδήγησαν σε ολοκληρωτική νίκη των Ελλήνων, αφήνοντας στο πεδίο της μάχης 6.400 νεκρούς απο τους περίπου 25.000 Πέρσες στρατιώτες που συμμετείχαν.

Στα παραλειπόμενα της μάχης, ξεχωρίζουν η καθυστερημένη άφιξη των 2.000 Σπαρτιατών πολεμιστών, μία μέρα μετά την μάχη και η εκνευριστική ουδετερότητα της Αίγινας, Αργους και κάποιων άλλων Ελληνικών πόλεων.

Αξιοσημείωτη είναι επίσης η συμμετοχή του Ιππία, υιού του Πεισίστρατου, ως σύμβουλου των Περσών με προφανή στόχο την τοποθέτησή του απο τους Πέρσες ώς τύραννο των Αθηνών, μετά τη νίκη τους.

Αντίθετα, γεμάτη δάφνες είναι η ιστορία του στρατιώτη (πιθανότατα του Φειδιππίδη) που μετά την μάχη, έτρεξε με όλον τον οπλισμό του τα 40 χλμ ώς την Αθήνα, για να πεί το περίφημο "νενικήκαμεν" που γέννησε 2.400 χρόνια αργότερα, ένα ολυμπιακό άθλημα.

Κατά την διάρκεια της μάχης, καταγράφησαν πολλές ιστορίες ηρωϊσμού των Ελλήνων, όπως αυτή του Κυναίγειρου, αδελφού του Αισχύλου, που σκοτώθηκε προσπαθώντας να κρατήσει με τα χέρια του ένα περσικό καράβι κατά την υποχώρηση των Περσών.

Η μάχη του Μαραθώνα, θεωρείται απο όλους τους ιστορικούς, ένα απο το σημαντικότερα γεγονότα της αρχαίας ιστορίας, καθώς απέτρεψε την είσοδο των Περσών στην Ευρωπαϊκή ήπειρο, που πιθανότατα θα άλλαζε τον ρού της ιστορίας. Αν η Ελλάδα είχε κατακτηθεί, δεν θα ακολουθούσε ο χρυσούς αιών, ούτε η εγκαθίδρυση της δημοκρατίας σε πολλές Ελληνικές πόλεις. Είναι επίσης πολύ πιθανό, ότι δεν θα αναπτυσόταν οι τέχνες, η φιλοσοφία και η επιστήμη καθώς ο Ελληνικός ορθολογισμός ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την ανατολίτικη θεοκρατία.

Σήμερα, 2.500 χρόνια μετά, ας χαρούμε λοιπόν αυτή την επέτειο που μας προσέφεραν οι ένδοξοι πρόγονοι μας, κάνοντας την Ελλάδα διάσημη και σεβαστή και άς ξεχάσουμε για λίγο την μιζέρια της καθημερινότητάς μας και την αναξιοπιστία των σύγχρονων απογόνων τους. Ας ευχηθούμε τέλος, οι από μηχανής θεοί των αρχαίων Ελλήνων, να επαναλάβουν το θαύμα τους και να μπορέσουμε να ανακτήσουμε λίγη απο την χαμένη αίγλη τους.

Γιατί αλλοιώς, οι Πέρσες θα διαβούν. Μόνο που τώρα δεν θα είναι ξένοι. Θάμαστε εμείς οι ίδιοι, βασικοί εχθροί του ίδιου μας του εαυτού.

τι φταίει στην οικονομία μας ?

Τόν τελευταίο καιρό, όλο και περισσότεροι Ελληνες, ενδιαφέρονται για την οικονομία και την οικονομική κατάσταση της χώρας. Διαβάζουν άρθρα στις εφημερίδες, παρακολουθούν εκπομπές στην τηλεόραση, συζητάνε και μαλώνουν μεταξύ τους, για πράγματα που μέχρι πρίν λίγα χρόνια, ήταν αδιανόητο να φαντασθούμε. Ολοι ψάχνουν αγωνιωδώς λύσεις, για την αντιμετώπιση της δεινής κατάστασης στην οποίαν έχει περιέλθει η χώρα, προτάσεις για την απεμπλοκή απο το μνημόνιο και την τρόϊκα και διέξοδο απο τά προσωπικά οικονομικά αδιέξοδα.

Οι περισσότεροι Ελληνες κατηγορούν την σημερινή κυβέρνηση για λανθασμένους χειρισμούς, στην διαχείριση της κρίσης, που οδήγησαν στο μνημόνιο και τα μέτρα. Υποστηρίζουν, ότι η κυβέρνηση έπρεπε να βγεί επιθετικά και να απαιτήσει απο τούς εταίρους μας της ΟΝΕ, να μας βοηθήσουν χωρίς μνημόνιο και τρόϊκα, απειλώντας τους με έξοδο της Ελλάδος απο την ΟΝΕ, η οποία θα οδηγούσε σε κατάρρευση του ευρώ, με τρομακτικές επιπτώσεις για αυτούς. Θεωρούν δε, ότι όλα όσα περνάμε αυτή την περίοδο, οφείλονται στην έλλειψη ενός ηγέτη τύπου Κων/νου Καραμανλή ή Ανδρέα Παπανδρέου, που θα χειριζόταν πετυχημένα τον παραπάνω "εκβιασμό" στους εταίρους μας.

Οσον αφορά στις αιτίες του υπέρογκου χρέους,οι περισσότεροι Ελληνες πιστεύουν, ότι οφείλεται στις κλεψιές και λαμογιές κάποιων, που άν δεν γινόταν, όλα θα ήταν μιά χαρά.

Ετσι, κάποιοι Ελληνες αποδίδουν τις αιτίες της κρίσης στην φοροδιαφυγή των μεγάλων εταιρειών, τίς οποίες κανείς δεν τολμάει να αγγίξει, επειδή μιζάρουν κάποιους πολιτικούς. Κάποιοι άλλοι, κατακρίνουν τους διεφθαρμένους γιατρούς, εφοριακούς κλπ δημόσιους λειτουργούς , οι οποίοι πλούτισαν, κλέβοντας το δημόσιο χρήμα και οδήγησαν την χώρα στην καταστροφή. Ολοι φυσικά οι Ελληνες, με εντυπωσιακή ομοφωνία, κατηγορούν τους πολιτικούς, ότι αύξησαν τα ελλείματα της χώρας κάνοντας κρατικές προμήθειες σε υπέρογκες τιμές με αντάλλαγμα μίζες από τους προμηθευτές.

Ολα τα παραπάνω, ισχύουν σίγουρα. Είναι όμως αυτά, που έφεραν την χώρα σε αυτή την θέση, η μήπως απλά, επιδείνωσαν μία κατάσταση που οφείλεται σε άλλα αίτια ; Η ερώτηση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, διότι λάθος προσδιορισμός των αιτιών της κρίσης θα οδηγήσει σε λάθος λύσεις.

Στην παραπάνω ερώτηση, εγώ απαντώ καταφατικά. Οσα λεφτά και άν κλάπηκαν από κάποιους πολιτικούς, κάποιους επιχειρηματίες ή κάποιους δημόσιους λειτουργούς , δεν δικαιολογούν χρέος 300 δις ευρώ σε μιά 30-ετία. Κυρίως όμως, δεν δικαιολογούν την επίδραση των κρατικών ελλειμάτων στην πραγματική οικονομία, που οδήγησαν στην καταβαράθρωση του ρυθμού ανάπτυξης της χώρας, στην έλλειψη ρευστότητας στην αγορά και στην μείωση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας μας.

Κατά την άποψή μου, η εξήγηση για τα παραπάνω, πρέπει να αναζητηθεί στις δομές και τα σαθρά θεμέλια της Ελληνικής οικονομίας. Μιάς οικονομίας που ποτέ δεν αναπτύχθηκε σωστά και ποτέ δεν απέκτησε όραμα, στόχους και προσανατολισμούς σύγχρονης ευρωπαϊκής οικονομίας. Αντίθετα, παρέμεινε προσκολλημένη σε τριτοκόσμιες δομές, στηριγμένη στο μικρομάγαζο, στον προστατευτισμό προνομιούχων ομάδων και στους κρατικοδίαιατους υπαλλήλους και επιχειρηματίες.

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, η άκρως εσωστρεφής οικονομία μας να είναι ευάλωτη στην διαφθορά, στον κρατισμό και στην γραφειοκρατία, πρακτικές που ευνοούσαν οι ίδιες οι δομές της. Εξ' αιτίας αυτών,η οικονομία μας αδυνατούσε διαχρονικά να αξιοποιήσει τις εξωγενείς ενισχύσεις (σχέδιο Marshal, επιδοτήσεις ΕΟΚ, χαμηλά επιτόκια λόγω ευρώ κλπ) που ποτέ δεν χρησιμοποιήθησαν για την ανασυγκρότηση της οικονομίας, αλλά για την φαινομενική της βελτίωση, η οποία κατέρρεε με την πρώτη δυσκολία.

Προσωπικά πιστεύω, ότι το μεγαλύτερο διαχρονικό έγκλημα των πολιτικών αυτής της χώρας, δέν ήταν η διασπάθιση του δημόσιου χρήματος αλλά η αδιαφορία ή η ανικανότητα μετεξέλιξης της οικονομίας μας σε σύγχρονα ευρωπαϊκά πρότυπα. Στέρησαν έτσι τον Ελληνικό λαό απο μιά στέρεη οικονομία, ικανή να αναπτύσεται και να του παρέχει, ένα σταθερά αυξανόμενο βιωτικό επίπεδο, και το υψηλό κοινωνικό κράτος δικαίου που το συνοδεύει. Αντίθετα, δανείσθηκαν πάνω απο τις δυνάμεις της οικονομίας μας, για να προσφέρουν στους Ελληνες, όχι ανάπτυξη της οικονομίας, αλλά ενα πλασματικό επίπεδο ζωής, πολύ υψηλότερο απο τις πραγματικές δυνατότητες της Ελληνικής οικονομίας.

Καταλήγω λοιπόν στο συμπέρασμα, ότι το πρόβλημα της χώρας είναι καθαρά πολιτικό και όχι οικονομικό, οι δε λαμογιές και κλεψιές του δημόσιου χρήματος επιβάρυναν, αλλά δεν δημιούργησαν την δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας. Αντίθετα, το πρόβλημα δημιούργησε η διαχρονική αδυναμία των κυβερνώντων :

• να σχεδιάσουν ένα οικονομικό μοντέλλο με μακροχρόνιους στόχους που να αξιοποιεί τους πόρους και τις δυνατότητες της χώρας, προσαρμοσμένο στις σύγχρονες ανάγκες της οικονομίας, που να περιλαμβάνει τομείς ανάπτυξης, διάρθρωση της οικονομίας και αναμενόμενα αποτελέσματα.


• να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν αποτελεσματικές πολιτικές που θα διευρύνουν την παραγωγική βάση της χώρας και μάλιστα στην κατεύθυνση της παραγωγής εξαγώγιμων προιόντων και υπηρεσιών.


• να δημιουργήσουν ένα σταθερό περιβάλλον υγιούς οικονομικής δραστηριοποίησης των πολιτών, με συγκεκριμένους κανόνες και έλεγχο, χωρίς γραφειοκρατία και συνεχόμενες νομοθετικές παρεμβάσεις και αλλαγές.


• να αποδεσμευθούν απο την κρατιστική αντίληψη της οικονομίας και του κράτους επιχειρηματία, που λειτούργησε ως τροχοπέδη της ανάπτυξης και υπέθαλψε την διαφθορά και τις πελατειακές σχέσεις.


• να κάνουν ρήξεις με προνομιούχες ομάδες και να αποδεσμευτούν από την λογική του προστατευτισμού της διοίκησης και της νομοθεσίας πρός κάποιες μικροομάδες και συμφέροντα.


• να οργανώσουν την δημόσια διοίκηση στην κατεύθυνση της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας υπηρεσιών πρός τον πολίτη αντί της γραφειοκρατίας και της αναλγησίας.

Τα παραπάνω, όσο απλά και αν φαίνονται, δεν είναι εύκολο να εφαρμοσθούν στην Ελλάδα, επειδή έρχονται σε αντίθεση με μικροκομματικές αντιλήψεις και μικροσυμφέροντα και θίγουν την ραστώνη πολλών βολεμένων. Παρ' όλα αυτά παραμένουν προϋπόθεση για την αναδιάρθρωση της οικονομίας μας και την προοπτική ευημερίας για όλους σε αυτόν τον τόπο.

Ελλάδα και ανταγωνιστικότητα

Μειωμένη κατά 12 θέσεις βρίσκεται η ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής οικονομίας για το έτος 2010, στην παγκόσμια κατάταξη, σύμφωνα με το World Economic Forum.

Η χώρα μας κατετάχθη 83η μεταξύ 139 χωρών, πίσω απο την Ρουάντα, την Μποτσουάνα και την Ναμίμπια, 12 θέσεις χαμηλότερα απο ότι το 2009 (71η). Είναι χαρακτηριστικό, ότι η ανταγωνιστικότητα της χώρας, έχει κατρακυλήσει μέσα σε 10 χρόνια, απο την 35η θέση το 2001 στην 83η το 2010. Οι μόνες ευρωπαϊκές χώρες που κατατάχθηκαν σε χειρότερες θέσεις απο την δική μας είναι η Σερβία, η Αλβανία και η Μολδαβία.

Πρώτη στην κατάταξη φιγουράρει η Ελβετία, ακολουθούμενη απο την Σουηδία και τη Σιγκαπούρη, ενώ οι ΗΠΑ έπεσαν στην 4η θέση απο την 2η που ήταν το 2009. Η Γερμανία ανέβηκε στην 5η θεση απο την 7η που βρισκόταν το 2009, ενώ τις υπόλοιπες θέσεις της πρώτης 10-άδας καταλαμβάνουν η Ιαπωνία, Φινλανδία, Ολλανδία, Δανία και Καναδάς.

Είναι εντυπωσιακό, ότι η πτώση της ανταγωνιστικότητος της Ελλάδος κατά 12 θέσεις συναντάται σε Αφρικανικές χώρες (Νιγηρία, Λεσότο, Σενεγάλη) και στο Πακιστάν, που υπέστη σημαντικές φυσικές καταστροφές.

Σε μιά κρίσιμη για την οικονομία περίοδο, όπου αναζητείται οικονομική ανάπτυξη, η ανταγωνιστικότητα της χώρας παίζει καθοριστικό ρόλο.

Ελπίζω, οι φωστήρες του οικονομικού επιτελείου της χώρας (κυβέρνηση, φορείς, ακαδημαϊκοί κλπ) να ανασκουμπωθούν και να βρούν λύσεις, γιατί δεν μας βλέπω καλά. Ας σχεδιάσουν για μιά φορά, κάτι που να υλοποιείται, γρήγορα και αποτελεσματικά και ας μήν περιμένουν απο τον κάθε μικρομεσαίο αυτοδίδακτο μάγο να σώσει την χώρα, βελτιώνοντας απο μόνος του, την θέση του στην διεθνή αγορά.

ανάπτυξη

Τον τελευταίο καιρό όλοι μιλούν για αυτήν.

Ολοι την αποζητούν, γιατί όπως λένε, μόνο μέσα από αυτήν θα έρθει η σωτηρία της χώρας. Αντίθετα, άν δεν έρθει η ανάπτυξη, πάνε χαμένες οι θυσίες και τα μέτρα που εφαρμόσθηκαν έως τώρα. Και η χώρα θα έχει σοβαρότατο πρόβλημα που κανείς δεν ξέρει πώς θα λυθεί.

Πως όμως, θα έρθει η ανάπτυξη και γιατί δεν ήρθε τόσα χρόνια ;

Γιατί, ας μην γελιόμαστε, αυτό που συνέβαινε απο την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους έως τώρα, δεν ήταν πραγματική ανάπτυξη. Ηταν κρατική διαχείριση των πόρων; ήταν προώθηση των δανεικών στην κατανάλωση; ήταν αγωνιώδης προσπάθεια επιβίωσης χωρίς όρους ; δεν ξέρω πώς αποκαλείται, αλλά ανάπτυξη δεν ήταν.

Αυτό που ξέρω, είναι ότι σε όλη την ιστορία του νεοελληνικού κράτους, η "ανάπτυξη" προερχόταν είτε από τα δημόσια έργα που καρπούταν κάποιοι ημέτεροι, είτε απο τις κρατικές εταιρείες που παρήγαγαν, αντιπαραγωγικά κάποια δημόσια αγαθά, είτε από τα δανεικά, τα οποία προωθούταν στην κατανάλωση μέσω των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων. Τα τελευταία δέ 30 χρόνια, προστέθηκαν και οι επιχορηγήσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Ολα όμως αυτά, αφορούσαν ανακύκλωση του ίδιου χρήματος, από την μία κοινωνική ομάδα στην άλλη, ενώ το μόνο νέο χρήμα που εισέρεε, ήταν τα δανεικά και οι επιχορηγήσεις. Ανάπτυξη, έτσι δεν γίνεται. Και όσες φορές, προσπάθησαν κάποιοι κλάδοι να δημιουργήσουν ανάπτυξη, κατέρευσαν μετά από κάποια χρόνια, μέσα στην διαφθορά και την έλλειψη ανταγωνιστικότητας. Γιατί στην χώρα μας, δυστυχώς έχει αναπτυχθεί ένα αντι-αναπτυξιακό περιβάλλον, το οποίο σχετίζεται με αρκετά προβλήματα της ελληνικής πολιτείας και κοινωνίας.

πρόβλημα πρώτο : η ελληνική πολιτεία, ποτέ δεν ευνόησε την δημιουργία επενδύσεων, αντίθετα τις υπονόμευε, μέσω της γραφειοκρατίας, της διαφθοράς και των πολλαπλών και ασύνδετων αδειοδοτήσεων. Βλέπετε, ο στόχος του κράτους αυτού, ήταν και είναι, να έχουν αντικείμενο οι δημόσιες υπηρεσίες, ώστε να μπορούν να διορίζουν και όχι να γίνεται η δουλειά, σωστά και αξιόπιστα.

πρόβλημα δεύτερο : η ελληνική πολιτεία, ποτέ δεν σχεδίασε αναπτυξιακές πολιτικές και ούτε βοήθησε τις επιχειρήσεις που το τολμούσαν, να βελτιώσουν το προϊόν, να εξάγουν και να οργανωθούν ανταγωνιστικά. Πώς όμως θα μπορούσε να το κάνει αυτό ένα κράτος, που μόλις το 2010 διαπίστωσε τον αριθμό των υπαλλήλων που μισθοδοτεί και μόλις πρίν λίγα χρόνια, άρχισε να κάνει προϋπολογισμούς στις υπηρεσίες του (νοσοκομεία κλπ).

πρόβλημα τρίτο : η ελληνική πολιτεία, ποτέ δεν παρείχε επιχειρησιακή σταθερότητα στούς πιθανούς επενδυτές. Από το 1974 έως σήμερα, έχουν αλλάξει 49 φορολογικά συστήματα και πολλαπλάσια συστήματα ενισχύσεων, αδειοδοτήσεων, πολεοδόμησης κλπ δημιουργώντας ανασφάλεια, όχι μόνο στους ξένους, αλλά και στους Ελληνες επενδυτές. Η αδυναμία του κράτους να εντοπίσει τους παρανόμους, μετατράπηκε σε γραφειοκρατία εναντίον όλων, χωρίς φυσικά να ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας. Στην Ελλάδα, για την πολιτεία είσαι παράνομος μέχρι να αποδείξεις το αντίθετο.

πρόβλημα τέταρτο : η ελληνική πολιτεία, ποτέ δεν ευνόησε την δημιουργία επιστημονικού και ειδικευμένου εργατικού δυναμικού με κατεύθυνση απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα και ούτε διαμόρφωσε εργασιακές σχέσεις κατάλληλες για την ανάπτυξη επενδύσεων. Αντίθετα, ευνόησε την δημιουργία ενός κράτους-εργοδότη που αποτελούσε την καλύτερη προοπτική απασχόλησης των πολιτών και μάλιστα με δικαιώματα και αμοιβές, υψηλότερα αυτών του ιδιωτικού τομέα. Επιπλέον, ανέχθηκε στους κόλπους του, την μετριότητα, την διαφθορά και την ατιμωρησία , μετατρέποντας το δημόσιο στην καλύτερη και "αποδοτικότερη" εργασιακή επιλογή για τους εκάστοτε νέους, στερώντας τίς υγιείς επιχειρήσεις απο επιλογές προσωπικού.

πρόβλημα πέμπτο : η ελληνική πολιτεία ευνόησε, την δημιουργία επενδύσεων από συγκεκριμένους επιχειρηματίες, που ενώ επαγγέλοταν την ανάπτυξη, αποδείχθησαν στην ουσία, ότι είχαν σαν σκοπό την διασπάθιση κρατικών προμηθειών, επιχορηγήσεων και ενισχύσεων και όχι την πραγματική παραγωγή προιόντων και υπηρεσιών. Οι περιπτώσεις αυτές δημιούργησαν στόν μέσο Ελληνα την πεποίθηση ότι οι αναπτυξιακές δράσεις που αναλαμβάνει το Ελληνικό κράτος είναι μιά ακόμα δραστηριότητα διαφθοράς μεταξύ ημετέρων επιχειρηματιών και πολιτείας (πολιτικοί και επίορκοι δημόσιοι λειτουργοί) απαξιώνοντας την ουσία των δράσεων αυτών.

πρόβλημα έκτο : αποτέλεσμα των παραπάνω είναι ότι η Ελληνική κοινωνία, δεν ανέπτυξε ποτέ εθνική αστική τάξη, με στόχους, αντίληψη και συνείδηση, υγιούς και μακρόχρονης επιχειρηματικής δραστηριότητας. Αντίθετα, ευνόησε τον καιροσκοπισμό, τον εύκολο και γρήγορο πλουτισμό και την αρπαχτή που ανέδειξαν γενηές επιχειρηματιών, χωρίς όραμα, προοπτική και επαγγελματισμό. Και οι μέν "επιχειρηματίες" αυτοί, πέρασαν άνετα την ζωή τους, αλλά δεν κληροδότησαν τίποτα στο μέλλον. Σε αυτό φυσικά βοήθησε ή έλλειψη καταναλωτικής συνείδησης από τους πολίτες αλλά κυρίως η έλλειψη ελεγκτικών μηχανισμών σε όλους τους τομείς (αγορονομία, φορολόγηση κλπ). Απόδειξη για αυτό, είναι η ύπαρξη ελάχιστων εταιρειών στην χώρα μας με ζωή μεγαλύτερη των 30 ετών.

Στον κατάλογο θα μπορούσαν να προστεθούν και άλλα προβλήματα, που μαζί με αυτά που ανέφερα, αποτρέπουν τον κάθε σοβαρό επιχειρηματικό οργανισμό να κάνει μακροχρόνιες επενδύσεις στην Ελλάδα. Μόνο βραχύβιες και με άμεση απόδοση.

Η ευθύνη βαρύνει πρωτίστως την πολιτεία, η οποία έχασε τίς ευκαιρίες που μας έδωσε η εισόδος μας στην ΕΕ και η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη της προηγούμενης 30-ετίας, να ανασυγκροτήσουμε τις σαθρές δομές της Ελληνικής οικονομίας. Αντίθετα, η Ελληνική πολιτεία, αναλώθηκε σε μικροκομματικές και ευκαιριακές πολιτικές, βολεύοντας βραχυπρόθεσμα τις κοινωνικές ομάδες που φώναζαν περισσότερο, αδιαφορώντας για τις μελλοντικές επιπτώσεις. Αρνήθηκε να έρθει σε ρήξεις με προνομιούχες μειοψηφίες και κρύφτηκε πίσω απο επικαλούμενα λαϊκά συμφέροντα. Με αυτόν τον τρόπο, ενίσχυσε την διαφθορά και την κερδοσκοπία και αδιαφόρησε για την απόδοση και την αποτελεσματικότητα.

Αναφέρω τον όρο "πολιτεία" γιατί σε αυτόν περιλαμβάνεται, εκτός απο τους εκάστοτε κυβερνώντες, ο κρατικός μηχανισμός των υψηλόβαθμων δημοσίων υπαλλήλων, οι οποίοι πολλές φορές αποδεικνύονται ισχυρότεροι των πολιτικών τους προϊσταμένων, πράγμα φυσικό, όταν όλο το σύστημα διοίκησης της χώρας στηρίζεται στις πελατειακές σχέσεις των πολιτικών.

Τα αποτελέσματα τα ξέρουμε όλοι μας. Αυτό που δεν ξέρουμε είναι πώς θα τα αντιστρέψουμε. Με μαγικά ραβδιά, λαϊκισμό και υποτέλεια ή με αυτογνωσία, σχεδιασμό και ομοψυχία.

Η ιστορία θα δείξει.

η μάχη του Ματζικέρτ

Σαν σήμερα, το 1071 μ.Χ, έγινε στο Ματζικέρτ, μία απο τις σημαντικότερες μάχες για την πορεία του μεσαιωνικού ελληνισμού, της οποίας η έκβαση σηματοδότησε την αρχή του τέλους της κυριαρχίας των Βυζαντινών στην Ανατολική Μικρά Ασία.

Το Ματζικέρτ, ήταν μία μικρή πόλη-φρούριο, στο ανατολικότερο άκρο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας πού τότε ανήκε στην επαρχία της Μεγάλης Αρμενίας. Βρίσκεται κοντά στην λίμνη Βαν και είναι σήμερα πόλη της ανατολικής Τουρκίας, κοντά στα σύνορα με το Ιράν.

Στην μάχη αυτή, που έγινε στην πεδιάδα νότια της πόλης του Ματζικέρτ, αναμετρήθηκαν ο Βυζαντινός στρατός με επικεφαλής τον ίδιο τον αυτοκράτορα Ρωμανό Δ' Διογένη, με τους Σελτζούκους Τούρκους του σουλτάνου Αλπ Ασλάν (= λιοντάρι του βουνού), οι οποίοι τα τελευταία χρόνια παρενοχλούσαν με επιδρομές τις ανατολικές επαρχίες της αυτοκρατορίας. Η μάχη κατέληξε σε σημαντική ήττα των Βυζαντινών, την πρώτη απο τους Τούρκους, που άνοιξε τον δρόμο για τη εγκατάσταση τους στην περιοχή. Ο ίδιος ο αυτοκράτορας, μαζί με πολλούς στρατηγούς, πιάστηκε αιχμάλωτος και υποχρεώθηκε να συνάψει ταπεινωτική συμφωνία με τον Αλπ Ασλάν, αποδεχόμενος την δημιουργία τουρκικού κράτους στην περιοχή της νοτιοανατολικής Μικράς Ασίας. Η αιχμαλωσία του Ρωμανού Διογένη είχε έντονη απήχηση εκείνη την εποχή, καθώς ήταν η πρώτη φορά που Βυζαντινός αυτοκράτορας, έπεφτε αιχμάλωτος στο πεδίο της μάχης και μάλιστα απο μουσουλμάνους.

Η συμφωνία αυτή, είχε σαν αποτέλεσμα την δημιουργία του Σουλτανάτου του Ικονίου, που σηματοδότησε την οριστική εγκατάσταση των Τούρκων στην περιοχή και την απαρχή της πτώσης της αυτοκρατορίας.

Ο στρατός των Βυζαντινών, είχε δύναμη 40.000 ανδρών και ήταν ανομοιογενής, αποτελούμενος σε μεγάλο βαθμό απο ξένους μισθοφόρους και κυρίως Νορμανδούς, Βούλγαρους, Φράγκους, Πετσενέγγους, Γότθους, Σλάβους, Τουρκομάνους Ούζους, Χαζάρους, Κουμάνους και Ιβηρες απο την Αρμενία, καθώς ο πιστός και εμπειροπόλεμος στρατός των Θεμάτων της αυτοκρατορίας είχε παραμεληθεί απο τους προηγούμενους αυτοκράτορες. Αντίθετα, ο στρατός των Σελτζούκων ήταν ομοιογενής, αποτελούμενος κυρίως απο Σελτζούκους και Τουρκομάνους νομάδες που επιδίωκαν νέα εδάφη για εγκατάσταση και είχε αριθμητική ισχύ αντίστοιχη ή λίγο μικρότερη του βυζαντινού.

Οι αιτίες της στρατιωτικής ήττας πρέπει να αναζητηθούν αφ'ενός στην υπεροψία των Βυζαντινών για την εύκολη επικράτηση τους απέναντι στους άτακτους Σελτζούκους και αφ΄ετέρου σε στρατηγικά λάθη που έγιναν κατά την διάρκεια της μάχης. Το μεγαλύτερο λάθος του Ρωμανού Διογένη, ήταν η διαίρεση του στρατού και η αποστολή των καλύτερων μονάδων του, συμπεριλαμβανομένων και των κατάφρακτων ιπποτών, να καταλάβουν πόλη 50 χλμ νότια του Ματζικέρτ. Ο επικεφαλής της δύναμης αυτής, Ιωσήφ Ταρχανειώτης, παρέκλινε της πορείας του και κατευθύνθηκε ακόμα μακρύτερα, πρός την πόλη Μελιτηνή, 150 χλμ νοτιοδυτικά του πεδίου της μάχης, πιθανότατα επειδή ισχυρή δύναμη των Σελτζούκων του έκοψε τον δρόμο.

Η υπόλοιπη δύναμη του στρατού, υπό τον αυτοκράτορα Ρωμανό Διογένη, αφού είχε για 2-3 ημέρες, αρκετές απώλειες από την συνήθη στους Τούρκους τακτική της ψευδούς υποχώρησης με στόχο την ενέδρα, παρετάχθη στις 26/8/1071 για μάχη, απέναντι σε υπέρτερες δυνάμεις Σελτζούκων, αποτελούμενες κυρίως απο ελαφρό ιππικό, εφοδιασμένο με τόξα και σπαθιά, χωρίς να περιμένει την επιστροφή του Ταρχανειώτη, στηριζόμενος στο χαμηλό αξιόμαχο των αντιπάλων.

Κατά την διάρκεια της μάχης, και ενώ η έκβαση της μάχης ήταν θετική για τους Βυζαντινούς, η αδυναμία συντονισμού του ετερογενούς αυτού στρατεύματος σε συνδυασμό με διαταγές που παρεξηγήθηκαν δημιούργησαν χάος, το οποίο εκμεταλεύθηκαν οι οπισθοχωρούντες Σελτζούκοι. Η αδυναμία αυτή δημιούργησε πανικό και βοήθησε στην προσχώρηση των Ούζων στους ομόγλωσσους τους Σελτζούκους και στην αδράνεια (ίσως και προδοσία) του επικεφαλής της οπισθοφυλακής Ανδρόνικου Δούκα (πολιτικού αντίπαλου του Ρωμανού).

Η συνέχεια ήταν τραγική για τον αυτοκρατορικό στρατό καθώς υπέστη συντριπτική ήττα απο τους Σελτζούκους οι οποίοι, απέκοπταν με το ελαφρύ ιππικό τους, τα πανικοβλημένα τμήματα του στρατού των Βυζαντινών και τα οδηγούσαν στην σφαγή, αφήνοντας στο πεδίο της μάχης 8.000 νεκρούς, έναντι ούτε 1.000 των Σελτζούκων.

Είναι ενδεικτική, η στιχομυθία μεταξύ των δύο ανδρών, όταν έφεραν τον πληγωμένο Ρωμανό μπροστά στον Αλπ Ασλάν.

" τι θα έκανες Ρωμανέ, αν εγώ ήμουν αιχμάλωτός σου" τον ρώτησε ο Αλπ Ασλάν.

" θα σε θανάτωνα, επί τόπου" απάντησε ο Ρωμανός.

" εγώ θα κάνω κάτι χειρότερο,θα σε αφήσω ελεύθερο " του απαντά ο Αλπ Ασλάν, κατακρίνοντάς τον στην συνέχεια για την υπεροψία του.

Ο αυτοκράτορας απελευθερώθηκε μετά την υπογραφή της συμφωνίας και την καταβολή λύτρων και επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, όπου τυφλώθηκε από το μανιασμένο πλήθος, υποκινούμενο απο τον επόμενο αυτοκράτορα Μιχαήλ Δούκα, πολιτικό αντίπαλο του Ρωμανού. Στην συνέχεια εξορίσθηκε στην νήσο Πρώτη της Προποντίδας, όπου και πέθανε το 1072 μ.Χ., από τα τραύματά του, σε ηλικία 49 ετών.

Τά πραγματικά όμως αίτια της ήττας στο Ματζικέρτ, πρέπει να αναζητηθούν στην πολιτική παράλυση των τελευταίων 30 ετών και την έντονη αντιπαράθεση των φεουδαρχών με την κεντρική εξουσία που αποδυνάμωσε την αυτοκρατορία. Η κρατούσα τάξη της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, αποτελούμενη κυρίως απο φεουδαρχικές οικογένειες της Μ.Ασίας (Σκληροί, Δούκες, Μελισσηνοί κλπ) αντιδρούσε στην προσπάθεια του Ρωμανού Διογένη, να επαναφέρει δικαιότερο φορολογικό σύστημα, να καταργήσει τον θεσμό της δουλοπαροικείας και να ενισχύσει την κεντρική εξουσία, που θα επέτρεπε την αποκατάσταση της ισχύος των Βυζαντινών θεματικών στρατευμάτων.

Αντίθετα, οι φεουδάρχες υποστήριζαν την μη φορολόγηση τους, την δυνατότητα διατήρησης ιδιωτικών στρατών και την αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας σε όλα τα επίπεδα. Η αντιπαράθεση αυτή οδήγησε σε φεουδαρχικούς πολέμους για την απόκτηση του θρόνου, την αλλαγή 5 αυτοκρατόρων σε διάστημα 30 χρόνων και την εξασθένηση του κράτους και της εξωτερικής πολιτικής θέσης του.

Επιπλέον αυτών, η πολιτική αντιπαράθεση μεταφέρθηκε στους κόλπους του στρατού, όπου οι φεουδαρχικής καταγωγής ανώτεροι αξιωματικοί, εφάρμοζαν προσωπικές πολιτικές ακόμα και στις μάχες. Η κατάσταση αυτή, σε συνδυασμό με το ετερογενές και αμφιβόλου πίστης μισθοφορικό στράτευμα, οδηγούσε συχνά σε δυσπιστία μεταξύ των επικεφαλής των μονάδων, αδυναμία συντονισμού και πλήρη αναποτελεσματικότητα του στρατού.

Μετά την ήττα στο Ματζικέρτ, η αυτοκρατορία περιήλθε για άλλη μια φορά στην δίνη των εμφυλίων συρράξεων, που βοήθησαν στην σταδιακή επέκταση της κυριαρχίας των Σελτζούκων, ιδίως μετά την επίσης νικηφόρα για αυτούς, μάχη του Μυριοκέφαλου (1176 μ.Χ.), ενώ έφτασαν έως την Νίκαια, το 1077 μ.Χ. Η κυριαρχία των Σελτζούκων στην περιοχή αυτή, απέσπασε απο την αυτοκρατορία τις ανατολικές περιοχές της (Καππαδοκία, Αρμενία) που τροφοδοτούσαν τον στρατό με έμπιστους στρατιώτες, οι οποίες σταδιακά εκτουρκίσθησαν, ενώ παράλληλα απέκοψε τους εμπορικούς δρόμους με την Περσία,την Ινδία και την Απω Ανατολή, που συντηρούσαν για αιώνες την Κωνσταντινούπολη ως το σημαντικότερο για την εποχή διεθνές κέντρο εμπορίου.

Ο έτερος πρωταγωνιστής, ο Αλπ Ασλάν, δεν είχε καλύτερο τέλος. Πέθανε έναν χρόνο αργότερα, το 1072 μ.Χ. σε ηλικία 42 ετών, απο την υπεροψία του, ελάττωμα για το οποίο είχε κατακρίνει τον Ρωμανό Διογένη. Ο θάνατος του, προήλθε από μονομαχία που προκάλεσε ο ίδιος, μέ τον αιχμάλωτο του, Πέρση Γιουσούφ Κοτουάλ, κυβερνήτη του φρουρίου του Μπαρζάμ, αμέσως μετά την κατάληψη του φρουρίου απο τους Σελτζούκους.